Anadolu Uygarlıkları Nelerdir? | Özellikleri | Hakkında Bilgi

Anadolu Uygarlıkları nelerdir? Anadolu Uygarlıklarının özellikleri nelerdir? Anadolu Uygarlıkları hakkında bilgiler. 

Anadolu Uygarlıkları

ANADOLU UYGARLIKLARI

1) Hititler (M.Ö. 2000 – M.Ö. 1200)

  • Hititler, Kafkaslardan Anadolu’ya gelerek Kızılırmak boylarına yerleşmiş ve Hattuşaş merkezli devlet kurmuşlardır.
  • Anadolu’nun ilk büyük devletini kuran Hititler, kendilerinden önceki kültürle, Mezopotamya ve Mısır kültürünü kaynaştırarak Anadolu kültürünün temelini atmışlardır.
  • Devletin başındaki kral; başkomutanlık, başrahiplik, başyargıçlık görevlerini de kendinde toplamıştır. “Pankuş” adı verilen ve asillerden oluşan meclis, kralın yetkilerini sınırlayıp denetleyebilmiş; Kraliçe Tavananna da yönetimde etkili olmuştur.
  • Hititlerdeki sosyal yapının en üst sınıfını kral ve ailesi oluşturmuş; asillerden başka rahipler, sanatçılar, askerler, memurlar ve köleler gibi sınıflar da yer almıştır.
  • Dönemin en önemli siyasi gelişmesi, Hititler ile Mısırlılar arasında yapılan Kadeş Antlaşması olmuştur (MÖ 1280).
  • Anadolu’ya yazıyı Asurlular getirmiştir. Hititler, Asur çivi yazısıyla beraber kendilerine özgü hiyeroglif yazısını da kullanmışlardır.
  • Hititlerde lan en önemli yazılı eserler anallardır. Anallar, kral tarafından tanrıya hesap vermek için yazılan yıllıklardır.
  • Hititler, Anadolu’daki ilk kanunları oluşturmuşlardır. Hitit kanunları, hür vatandaşlara olduğu kadar kölelere de mülkiyet hakkı tanımıştır.

NOT: Çok tanrılı dinlere inanan Hititler çevre kültürlerin tanrılarına da inanmıştır, bu nedenlerle de Anadolu’ya “Bin Tanrı İli” denilmiştir.

2) Frigler (M.Ö. 800 – 676)

  • Frig Devleti Gordion (Polatlı) merkez olmak üzere Sakarya nehri çevresinde kurulmuştur.
  • Frigler çiftçilik ve hayvancılıkla uğraşmışlar, tarımı korumak ve geliştirmek için özel kanunlar ve kurallar koymuşlardır.
  • Frig edebiyatı, ilk hayvan hikâyelerinin (fabl) kaynağı olarak kabul edilir. Frig sanatının en önemli örnekleri kayalar içinde oyulmuş sığınaklar olmuştur.
  • Frigler üzerlerinde hayvan figürleri olan çanak çömlekler yapmışlar, maden işçiliği ve dokumacılıkta ileri gitmişlerdir. Kilim dokumacılığı gelişmiştir. “Tapates” adını verdikleri kilimleri ünlüdür.
  • Dini inançları Hititler gibi çok tanrılıdır. En büyük tanrıları Tanrıça Kıbele (Ana Tanrıça)’dir. Tapınaklarını dağlardaki kayalara yapmışlardır. Fenike Alfabesini kullanmış olan Frigler, Hitit ve Yunan sanatının etkisinde kalmışlardır.

3) Lidyalılar (M.Ö. 687 – 547)

  • Lidyalılar, Gediz ve Küçük Menderes vadileri arasında kalan bölgede yaşamışlardır. Devlet merkezi Sardes (sard) şehridir.
  • Yönetim oligarşik bir sisteme dayanmış, kralın yanında tüccar ve toprak sahiplerinden oluşan seçkin bir zümre yer almıştır.
  • Parayı ilk defa bulup kullanan Lidyalılar, ticaretin gelişmesini sağlamışlar ve böylece çağdaş ekonominin temelini atmışlardır. Hititler gibi Hint – Avrupa dillerinden birini kullanan Lidyalılar, Fenike Alfabesini kullanmışlardır. Lidyalılar, dini inanış olarak Yunan tanrılarına tapmışlarıdır. Ölülerini tümülüs (tığma tepe) ile gizlenen odalara gömmüşlerdir.
  • Taş işçiliği, kuyumculuk, dokumacılık, madencilik, çömlekçilik ve dericilikte ilerlemişlerdir.
  • Kara ticaretine büyük önem veren Lidyalılar, Sardes’ten başlayarak Mezopotamya’ya kadar uzanan Karal Yolu’nu yapmışlardır. Kral Yolu üzerinden yapılan ticaret sayesinde Doğu ile Batı kültürleri arasında etkileşim artmıştır.

4) İyonyalılar (M.Ö. 1200 – M.Ö. 546)

  • İzmir ile Büyük Menderes Nehri arasındaki bölgeye İlk Çağ’da İyonya, adı verilmiştir.
  • İyonlar; Efes, Milet, Foça ve İzmir (Smyrna) gibi şehir devletleri halinde yaşamışlardır.
  • İyonlar, Lidyalıların Ön Asya ve Anadolu ile ticaret yapmalarını engellemeleri üzerine Karadeniz’de, Mısır’da, Güney Fransa’da (Marsilya) ve İspanya kıyılarında koloniler kurmuşlarıdır.
  • Matematik ve geometride Tales ve Pisagor, felsefede Heraklit, tıpta Hpokrat, tarihte Heredot önemli gelişmeler sağlamışlardır.
  • Fenike alfabesini kullanmışlar ve geliştirmişlerdir. Çok tanrılı dinlere inanmışlar; ancak yöneticiler seçimle işbaşına geldiğinden dinsel baskı olmamıştır.
  • Mimaride kendilerine özgü bir stil oluşturmuş ve mermerden eserler vermişlerdir. Dünyanın yedi harikasından biri olan Artemis Tapınağı, İyonlara aittir.
  • İyon şehir devletleri M.Ö. VII. yüzyılda Lidya’nın daha sonra da M.Ö. VI. yüzyılda Persler arasında Pers Yunan Savaşları’na neden olmuştur.

5) Urartular

  • Doğu Anadolu’da Van Gölü çevresinde Tuşpa (Van) merkez olmak üzere kurulmuşlardır. Merkezde krallar, taşrada valiler yönetimi üstlenmiştir.
  • Savaşçı bir toplum olan Urartular; maden işlemeciliği, kaya oymacılığı, kabartma sanatı, resim gibi sanat dallarında ileri bir düzeye ulaşmışlarıdır.
  • En önemli ekonomik etkinliği hayvanlık olan Urartular, kaleler, sulama kanalları ve su bentleri yapmışlardır.
  • Urartular, tabiat varlıklarına tapmışlardır. Krallara ait olduğu zannedilen ve merdivenlerle inilen mezarları vardır. Öldükten sonra yaşama inanmışlar ve mezarlarına çeşitli eşyalar koymuşlardır.
  • Van’a su getirmek için yapılmış olan kanallar, Urartu mimarisinin çok geliştiğini göstermektedir.
  • Urartular, Asur çivi yazısını kullanmıştır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir