Periyodik Sistemin Tarihçesi

Periyodik sistemin (tablonun) tarihçesi hakkında bilgiler. Periyodik cetvelin tarihsel gelişimi hakkında bilgiler.

Periyodik Sistemin Tarihçesi

Periyodik Sistem Nedir? 

Elementler atom numaralarının artışına göre arka arkaya sıralanırken benzer özellikte olanların alt alta getirilmesiyle oluşturulan tabloya (periyodik tablo) periyodik sistem denir.

Periyodik Sistemin Tarihçesi

Elementlerin deneysel olarak keşfedilmesi 1649 yılında Hennig Brand’ın fosforu bulmasıyla başlamıştır. 1869 yılına kadar 63 element bulunmuştur.

19. yüzyıl başlarında kimyasal analiz yöntemlerindeki gelişmeler yeni elementlerin bulunmasını ve bu elementler hakkında daha fazla bilgi edinilmesini sağlamıştır.

Tarihsel süreçte bilim insanları elementlerin yeni özelliklerini temel alarak çeşitli sınıflandırmalar yapmışlardır.

Antoine Lavoisier (1743 -1794)

Elementlerin benzer ve farklı özelliklerine göre sınıflandırmasını tarihte ilk yaptığı varsayılan bilim insanı Lavoisier’dir. 18. Yüzyılın sonlarına doğru o günlerde element olduğu varsayılan 33 farklı maddeyi metaller ve ametaller olarak sınıflandırmıştır. Ancak bu maddelerden bazılarının gelişen bilimsel süreç içerisinde element olmadığı, bileşik ya da karışımlar olduğu anlaşılmıştır.

Johann Wolfgang Döbereiner (1780 – 1849)

Benzer kimyasal özelliklere sahip olan elementleri atom kütlelerine göre üçerli gruplara ayırmıştır. Bu üçerli gruplar (Ca, Sr, Ba), (Cl, Br, I), (S, Se, Te) şeklindedir. Bu gruplandırmada ortadaki elementin atom kütlesi, diğer iki elementin atom kütlelerinin ortalamasına eşit olduğuna dikkat çekmiştir. Döbereiner sınıflandırması triadlar (üçlüler) kuralı olarak bilinir.

De Chancourtois (1820 – 1886)

Elementleri benzer fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre sınıflandırarak ilk periyodik sistemi oluşturmuştur. De Chancourtois (Dö Şankortua), oksijenin atom kütlesinden yola çıkarak bir silindirin çevresini 16 birime bölmüştür. Sınıflandırdığı elementleri incelediğinde benzer özelliklerdeki elementlerin bu silindir üzerinde düşey satırlarda gruplandığını görmüştür.

John Newlands (1837 – 1898)

Yaptığı çalışmalar sonucunda benzer fiziksel özelliklerine göre elementleri 11 gruba ayırmıştır. Newlands elementleri atom kütlelerine göre sıraladığında her sekizinci elementin birinciyle, her dokuzuncu elementin ikinciye benzediğini ve bu ilişkinin bu şekilde devam ettiğini keşfetti. Newlands bu kuralı oktav (sekizli) kuralı olarak tanımladı.

Lothar Meyer (1830 – 1895)

Meyer ile Mendeleyev birbirlerinden habersiz olarak elementleri artan atom kütlelerine göre sıraladığında bazı özelliklerin tekrarlandığını görmüştür. Meyer, Mendeleyevle aynı şeyleri söylemiştir.

Dimitri Mendeleyev (1834 – 1907)

Mendeleyev, atomların artan atom ağırlıklarına göre sıralandıklarında belli özelliklerin tekrarlandığını görmüştür. Daha sonra o güne kadar bilinen 63 elementi artan atom kütlelerine göre sıralayarak bir periyodik sistem hazırlamıştır.

Mendeleyev’in periyodik tablosunda elementler 12 periyot (yatay sıra) ve sekiz sütun oluşturmak üzere yerleştirilmiştir.

Mendeleyev, hazırladığı periyodik sistemde bazı yerleri henüz keşfedilmemiş elementlerin olduğunu düşünerek boş bırakmıştır. Daha sonra bulunan Se, Ga, Ge elementleri tablodaki boşluklara yerleştirilmiştir.

Mendeleyev “elementlerin özellikleri atom kütlelerinin periyodik fonksiyonudur” yorumunu ortaya koymuştur.

Henry Moseley (1887 – 1915)

Moseley, yaptığı çalışmalar sonucunda periyodik sistemde elementlerin atom kütlelerine göre değil, atom numarasına göre sıralanması gerektiğini belirtmiştir. Moseley, böylelikle Mendeleyev’in oluşturduğu periyodik sistemdeki sıralamanın yanlışlığını ortaya çıkarmıştır.

Elementlerin atom numaralarına göre dizilmesiyle eşit kütleli farklı elementlerin tablo üzerinde gösterilmesi sorununu gidermiş olmasıdır.

Nötr bir elementin atom numarası o elementin elektron sayısına eşittir. Bu durumda elementin temel haldeki elektron dizilimi yapılarak özelikleri yorumlanabilir.

14 comments

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir