Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Takvimler

Türklerin tarih boyunca kullandığı takvimler ve hakkında kısa bilgiler.

Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Takvimler

TAKVİM BİLGİSİ

Zamanın yüzyıl, yıl, ay ve güne bölünmesi yöntemidir. Takvimler, insanların ihtiyaçlarından ortaya çıkmıştır. Örneğin, Mısırlılar Nil Nehri’nin taşma zamanlarını tespit etmek için güneş yılı esasına göre takvimi geliştirmişlerdir. Takvimler, astronomi ve matematik alanındaki çalışmalara bağlı olarak gelişmiş, güneş yılı ve ay yılı esasına göre düzenlenmiştir. Ay yılı, Ay’ın Dünya etrafında dönme süresi olan 354 gün, güneş yılı Dünya’nın Güneş etrafında dönme süresi olan 365 gün 6 saat esasına dayanır. (Altı saat her dört yılda bir gün yaptığından güneş yılı 366 gün olur. Buna “artık yıl” denir.)

TÜRKLERİN KULLANDIĞI TAKVİMLER

Güneş Yılı

  • 12 Hayvanlı
  • Celali
  • Rumi
  • Miladi

Ay Yılı

  • Hicri

1) 12 Hayvanlı Takvim

  • Türklerin kullandığı ilk takvimdir.
  • Orta Asya Türk devletleri tarafından kullanılmıştır.
  • Güneş yılı esasına göre düzenlenmiştir.
  • Bir yıl 365 gün, 5 saat olarak kabul edilmiştir.
  • 12 yılda 1 devir yapar.
  • Yıllar genellikle hayvan isimleriyle belirtilmiştir (Fare (Sıçgan), Sığır (Ud), Pars (Bars), Tavşan (Tavışgan), Ejderha (Lu), Yılan, At (Yund), Koyun (Koy), Maymun (Biçin), Tavuk (Tavuğ), Köpek, Domuz (Tongus)’dur. (Göçebe yaşam tarzının etkisi)
  • Yılbaşılar Ocak ve Şubat aylarına denk gelir.
  • Aylar sayılarla belirtilmiştir.
  • Bu takvimi Türklerden başka Çinliler, Tibetliler tarafından da kullanılmıştır.

2) Hicri Takvim

  • Ömer’in halifeliği döneminde oluşturuldu.
  • Ay yılı esasına göre düzenlenmiştir.
  • Başlangıç tarihi olarak Hz. Muhammed’in Mekke’den Medine’ye göç tarihi olan (622) kabul edilmiştir.
  • Bir yıl 354 gündür.
  • Bir ay 29,5 gündür.
  • Miladi takvim ile arasında 11 günlük zaman farkı vardır.
  • Kamerî (ay) takvim olarak da bilinir.
  • Türkler, İslamiyet’le beraber bu takvimi kullanmaya başlamışlardır.
  • Ülkemizde 1 Ocak 1926’ya kadar yürürlükte olan bu takvim, günümüzde sadece dini ay ve günlerin belirlenmesinde kullanılmaktadır.

3) Celali Takvimi

  • Güneş yılı esasına dayanır.
  • Büyük Selçuklu hükümdarı Melikşah tarafından Ömer Hayyam’a yaptırılmıştır.
  • Bir yıl 365 gün 6 saat olarak kabul edilmiştir.
  • Takvimin başlangıç tarihi olarak 1079 yılı kabul edilmiştir. Nevruz Günü (21 Mart) yılbaşı olarak kabul edilmiştir.
  • Babür Devleti tarafından da kullanılmıştır.
  • Mali amaçlı kullanılmıştır.

4) Rumi Takvim

  • Osmanlı Devleti’nin Avrupa ile olan mali işlerini düzenlemek amacıyla II. Mahmut tarafından oluşturulmuştur.
  • Başlangıç olarak (622) kabul edildi.
  • Güneş yılı esasına göre düzenlenmiştir.
  • Bir yıl 365 gün 6 saat olarak kabul edilmiştir.
  • Yılbaşı 1 Mart’tır.
  • Aylar: Mart – Nisan – Mayıs – Haziran – Temmuz – Ağustos – Eylül – Teşrinievvel – Teşrinisani – Kanunuevvel – Kanunusani – Şubat’tır.
  • 1676’da yeni takvim oluşturma çabaları sonucunda gündelik hayatta Hicri takvim kullanılırken 1839 yılından itibaren Osmanlı Devleti’nde mali işlerde (vergi, maaş vb.) aksama olmaması için kullanılmıştır.

5) Miladi Takvim

  • İsa’nın doğumu “0” başlangıç olarak kabul edilmiştir.
  • Güneş yılı esasına göre düzenlenmiştir.
  • Bir yıl 365 gün 6 saat olarak kabul edilmiştir.
  • Romalılar ve Papa XIII. Gregorious tarafından geliştirilmiştir. Gregoryen yakvimi olarak da bilinir.
  • Mısırlılar ve İyonyalılar tarafından geliştirilmiştir.
  • Ülkemizde ticari ilişkileri kolaylaştırma, ikilikleri sona erdirme, batı uygarlığı ile bütünleşmeyi hızlandırmak için 26 Aralık 1925’te kabul edildi. 1 Ocak 1926 yılından itibaren de ülkemizde kullanılmaya başlanmıştır.
  • 100 yıl, 1 asırdır.

TAKVİM ÇEVİRİSİ

Miladi ve Rumi Takvimi Birbirine Çevirme

Miladi Takvim – 584 = Rumi Yıl

Rumi Yıl + 584 = Miladi Yıl

Miladi ve Hicri Yılları Birbirine Çevirme

Miladi Yılı Hicri Yıla Çevirme

Miladi Yıl – 621 = Kalan

Kalan / 33 = Bölüm (Bölüm her zaman tamsayı kabul edilecektir.

Kalan + Bölüm = Hicri Yıl

Hicri Yılı Miladi Yıla Çevirme

Hicri Yıl + 622 = Toplam

Hicri Yıl / 33 = Bölüm (Tamsayı olarak kabul edilecektir.)

Toplam – Bölüm = Miladi Yıl

NOT:

Hicri yıl, Miladi yıldan 11 gün eksik olduğundan her 33 yılda 1 Hicri yıl 1 yıl artar. (Yaklaşık 363 gün)

Bölme işleminde tam sayı elde edemediğimiz için birbirine çeviride iki yıl oynayabilir.

One comment

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir