Rüzgâr Aşındırma ve Biriktirme Şekilleri

Rüzgâr aşındırma şekilleri nelerdir? Rüzgâr biriktirme şekilleri nelerdir?

Rüzgâr Aşındırma ve Biriktirme Şekilleri

RÜZGÂR AŞINDIRMA ŞEKİLLERİ

Rüzgârlar yeryüzündeki ince boyutlu malzemeleri havalandırdıktan sonra taşıyarak çarptıkları yüzeylerde aşındırma yaparlar. Buna korrazyon denir.

Rüzgâr aşındırma şekilleri:

1) Mantarkaya (Şeytan Masası)

Rüzgârlar sürüklendikleri veya savurdukları materyalleri daha çok alt yüzeylere çarparak aşındırma yaparlar. Sonuçta masa görünüşlü şekiller oluşur buna mantar kaya denir.

Mantarkaya ülkemizde Nevşehir’in ilçesi, Gülşehir’de yaygın olarak görülmektedir.

2) Şahit Tepe

Farklı dirençteki kayaçların üst üste birikerek farklı tabakalar oluşturduğu bölgelerde görülür. Gevşek tabakaların olduğu yerlerde aşınma daha fazla olur. Sonuçta girintili çıkıntılı küçük tepe görünüşlü şekiller oluşur buna şahit tepe denir.

3) Çöl Kaldırımı (Hamada)

Rüzgârlar küçük boyutlu materyalleri taşıyarak iri boyutlu materyallerin alt kesimlerde kalmasına sebep olur. Buna çöl kaldırımı denir.

4) Yardang

Yüzeyde farklı dirençte kayaçların olduğu alanlarda rüzgâr alınması kolay yerleri aşındırır. Sonuçta pürüzlü yüzeyler oluşur buna yardang denir.

5) Kovuklar (Tafoni)

Rüzgârlar, sertlik düzeyleri farklı olan yatay duruşlu kayaların yumuşak kısımlarını, aşındırarak kuş yuvaları şeklinde küçük ovuklar oluştururlar. Bu oyuklara kovuk ya da tafoni denir.

RÜZGÂR BİRİKTİRME ŞEKİLLERİ

Rüzgârlar taşıdıkları materyalleri hızlarının azaldığı, bitki örtüsü, kayaç gibi engellere takıldığı yerlerde ya da ıslak bir zemin üzerine geldiklerinde biriktirirler.

Rüzgâr biriktirme şekilleri:

1) Lös

Rüzgârların taşıyıp hızlarının kesildiği yerde biriktirdiği ince boyutlu materyallere lös denir. Lösler farklı sahalardan taşınıp getirdiklerinden mineral yönünden zengindirler.

2) Kumul

Rüzgâr tarafından bir süre taşınan kumlar, rüzgârın hızının kesildiği yerde ya da bir engelin gerisinde birikerek hızının kesildiği yerde ya da bir engelin gerisinde birikerek kum tepelerini oluştururlar. Buna kumul denir. Kumullar zamanla yer değiştirebilirler.

3) Barkan

Rüzgârların taşıdıkları kum ve tozları hilal şeklinde biriktirmesidir. Çöllerde yaygın olarak görülür.

Çöldeki sulak nemli alanlara vaha denir. Vahalar çölden geçen insanlar için önemli duraklama alanlarıdır.

Vahalar bazen yer altı sularının olduğu alanlarda bazen de nemli hava akımlarına açık alanlarda oluşabilir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir