Pir Sultan Abdal Kısa Hayatı | Kimdir? | Edebi Kişiliği

Pir Sultan Abdal kısa (özet) hayatı, Pir Sultan Abdal kimdir? Pir Sultan Abdal edebi kişiliği hakkında bilgiler.  

Pir Sultan Abdal Hayatı

PİR SULTAN ABDAL (? – 1590)

Alevi-Bektaşi edebiyatının kurucularından ve bu edebiyatın en güçlü şairlerindendir. Hakkındaki bilgiler şiirlerine, hayatı ve kişiliği çevresinde oluşan söylenti ve menkıbelere dayanır. Buna göre Pir Sultan Abdal’ın asıl adı Haydar’dı. Hayatının büyük bölümü Sivas’ın Manas köyünde geçti. Ataları Horosan’dan, Azerbaycan’ın Hoy şehrinden ya da Yemen’den geldiği söylenir.

Bektaşi Menkıbelerine göre aslı Hz. Muhammed soyuna dayanan Pir Sultan Abdal, Yıldızeli’nin Banaz köyünde doğmuştur. Hızır Paşada Sivaslı olup, Hafik Sofular Köyünde Pir Sultan Abdal’ın müritlerindendir. Bir gün onun ayağına kapanıp yüksek bir mevkiye geçmek için himmetini istemiştir. Pir Sultan’da “Hızır, senin yemeğini ben değil hatta köpeklerim bile yemez” der. Bunu kanıtlamak için Paşanın Sivas’taki konağından Banaz’da ki iki köpeğine seslenir, köpekler gelir ve önlerine konulan yemeği koklamazlar bile. Hızır Paşa Bu hakarete sinirlenir. Pir Sultan Abdal’ı Sivas’ın Toprakkale’sine hapseder. Fakat sonradan vicdan azabına düşer onu bağışlamak için yine huzuruna getirtir ve içinde Acem Şah’ının adı geçmeyen 3 şiir söylersen serbest kalırsın der. Ama Pir Sultan Abdal, inadına 3 şiir söyler ki üçünün de her bendinde Şah’ın adı geçmektedir. Hızır Paşa bunun üzerine, Pir Sultan Abdal’ın asılmasını emreder.

Pir Sultan Abdal, tarikat hayatı içinde yetişip olgunlaştı. I. İsmail’in “Hatayi” mahlasıyla ve Anadolu Türkçesiyle söylediği nefeslerden etkilendi. Dili hemen bütün Tekke şairlerine nazaran daha sadedir. Pir Sultan Abdal’ın Tekke kültürü içinde yetiştiğini yazdığı şiirlerinden anlıyoruz.

Pir Sultan Abdal, halk edebiyatı geleneklerinden hiç ayrılmamıştır. Kafiyede, ölçüde, dörtlüklerin kuruluşunda milli edebiyata bağlı kalmıştır. Kafiyeleri çoğu zaman yarımdır. Bütün halk şiirlerinde olduğu gibi redifleri çok sık kullanır. Pir Sultan Abdal’ın saza çok bağlı olduğu birkaç yerde ona söz etmesinden de anlaşılmaktadır. İyi bir çalgı ustası ve bestecidir. Tekkelerde en çok onun nefesleri okunur.

EDEBİ KİŞİLİĞİ

  • Aruz ölçüsünü hiç kullanmamıştır. İyi bir eğitim almasına karşın divan edebiyatından hiç etkilenmeyen sanatçının heceyle söylediği koşma, semai ve nefisleri meşhurdur.
  • Halkın kullanmış olduğu deyimleri ve atasözlerini şiirlerinde ustaca kullanmıştır.
  • Şiirlerinde tasavvufi konuların haricinde tabiat güzellikleri, köy yaşamı ve beşeri aşkı da işlemiştir. Şiirlerinde Yunus Emre olduğu gibi deruni bir tasavvuf anlayışı yoktur.
  • Şiilerinde coşkun bir lirizm vardır.
  • Tekke şairleri arasında şiirlerini saz eşliğinde söyleyen ender kişilerdendir. Daha çok nefesleriyle tanınır.
  • Şiilerini duru bir halk diliyle söylemiştir.

ESERLERİ

Şiirleri: Alçakta Yüksekte, Sultan Suyu Gibi Çağlayıp Akma, Bugün Yardan Haber Geldi, Bilene Danış, Bu Yıl Bu Dağların Karı Erimez, Gurbet Elde, Kul Olayım Kalem Tutan Ellere, Dostun Bahçesine Bir Hoyrat Girmiş, Gelmiş İken Bir Habercik Sorayım.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir