Şiir Nedir? | Türleri | Özellikleri

Şiir nedir? Konularına göre şiir türleri nelerdir? Şiir çeşitlerinin özellikleri hakkında bilgiler, şiir türleri örnekleri.

şiir nedir

ŞİİR NEDİR?

Duygu ve düşüncelerin bir his uyandırarak kendine özgü bir sesle mısralar halinde anlatılmasına “şiir” denir. Şiirle ilgili çeşitli tanımlamalar yapılmıştır. Örneğin, Ahmet Haşim şiiri “nesre çevrilmesi mümkün olmayan tür”, Cahit Sıtkı Tarancı “sözcüklerle güzel şekiller kurmak sanatı”, Lamartine “büyük zekâların rüyaları” olarak tanımlamışlardır.

Bir şiir; konu, tema, gerçeklik ve anlam, zihniyet, ölçü, uyak, söz ve anlam sanatları gibi çeşitli unsurlara sahiptir.

KONULARINA GÖRE ŞİİR TÜRLERİ

1-) Lirik Şiir

  • Aşk, ayrılık, özlem, ölüm gibi konuları coşkulu bir dille anlatan şiir türüdür.
  • Eski Yunan edebiyatında “lir” adı verilen bir saz eşliğinde söylendiği için bu ismi almıştır.
  • Divan edebiyatında gazel, şarkı, murabba, mersiye, halk edebiyatında semai, koşma, türkü nazım biçimleri bu türe örnektir.

Örnek:

Beklenen

Ne hasta bekler sabahı,

Ne taze ölüyü mezar,

Ne de şeytan bir günahı,

Seni beklediğim kadar.

Geçti istemem gelmeni,

Yokluğunda buldum seni,

Bırak vehmimde gölgeni,

Gelme artık neye yarar?

                                           (Necip Fazıl)

UYARI:

İslamiyet öncesi Türk edebiyatında koşuk; aşık edebiyatında güzelleme ve semai; divan edebiyatında gazel, lirik özellikli şiirlerdir.

2-) Epik Şiir

  • Kahramanlık, yiğitlik, savaş gibi konuları işleyen şiir türüdür.
  • Halk edebiyatında koçaklama, varsağı, destan türleri epik özellikler gösterir.
  • Epik şiir, hamasi şiir diye de bilinmektedir.
  • Epik şiirin ilk örneği olarak Homeros’un İlyada ve Odysseia destanı kabul edilir.

Örnek:

Mustafa Kemal’in Kağnısı

Yediyordu Elif kağnısını

Kara geceden geceden

Sanki elif elif uzuyordu, inceliyordu

Uzak cephelerin acısıydı gıcırtılar

İnliyordu dağın ardı yasla

Her bir heceden heceden

3-) Didaktik Şiir

  • Belli bir düşünceyi aşılamak veya belli bir konuda öğüt, bilgi vermek, ahlaki bir ders çıkarmak amacıyla öğretici nitelikte yazılan şiir türüdür.
  • Bu tip şiirlerde düşünce ağır basar, duygu zayıftır.
  • Manzum hikâyeler ve fabllar didaktiktir.
  • Divan edebiyatında hikemi şiirleriyle Nabi, bu türün başarılı örneklerini vermiştir.

Örnek:

Şermin

Bu geçit pek korkuludur

Öğrenmezsek yolu izi

Yolda kurtlar kapar bizi

Okumalı, oynamalı, öğrenmeli

Hiç işsiz oturmamalı

                                      (T. Fikret)

4-) Pastoral Şiir

  • Doğa güzelliklerini, kır ve doğa sevgisini, köy ve çoban yaşamını anlatan şiir türüdür.
  • Yunan edebiyatında Theokritos (M.Ö. 3.yüzyıl) bu şiir türünün kurucusu ve ilk büyük temsilcisidir.
  • Bu şiir türü, eğer şair doğa karşısındaki duygularını anlatıyorsa “idil”, çobanla karşılıklı konuşmuyormuş gibi anlatıyorsa “eglog” adını alır.
  • Edebiyatımızda ilk pastoral şiir, Abdülhak Hamit Tarhan’ına yazdığı “Sahra” adlı şiiridir.

Örnek:

Bizim Dağlar

Arafat dağı anamın pişirdiği

Çocukluğumda yediğim nişastadır

Yıldız dağı bir ekilmiş tarladır

Mevsim mevsim yıldızların bittiği

Sultan dağında ak kuzular meleşir

Uzun yaylada pehlivanlar güreşir

Bingöl dağı çiğdem çiğdem yeşerir

Belli olur abı hayat içtiği

Kaz dağında Kerem’in yolu geçer

Çamlıbel’de Köroğlu kalmaz naçar

Kop dağında öküzlerin çektiği

                                                   (Cahit Külebi)

5-) Dramatik Şiir

  • Tiyatroda kullanılan bir şiir türüdür.
  • Bir olay ve karşılıklı konuşma söz konusudur.
  • Dramatik şiirde olaylar gelişimiyle birlikte öyküleştirilir.
  • Yunan edebiyatında Aiskhylos, Sophokles, Euripidies, Aristophanes; Fransız edebiyatında Racine, Cornielle; İngiliz edebiyatında Shakespeare bu türde başarılı örnekler vermiştir.

Örnek:

Orgon:

-Bizim hanıma bilmem ne oldu?

-Ya bizim Tartuffe?

-Evvelki gece hummaya bozdu.

Dorine:

Bir baş ağrısı ki görülmemiş

-Eti, canı, rengi hep yerinde

                                        (Moleire)

6-) Satirik Şiir

  • Alaycı, iğneleyici ifadelerle herhangi bir şeyi eleştirmek amacıyla yazılan şiir türüdür.
  • Bu türe divan edebiyatında “hiciv”, halk edebiyatında “taşlama”, modern edebiyatta “yergi” denmektedir.

Örnek:

Evlerinin önü yazı

Yayılır turnası kazı

Yaşına yetmedik kuzu

Koç ile vuruşur oldu

                         Gevheri

One comment

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir