DNA Nedir? | Yapısı | Özellikleri | Görevleri

DNA nedir? DNA’nın özellikleri nelerdir? DNA’nın görevleri nelerdir? DNA’nın yapısı nasıldır? DNA hakkında bilgiler.

DNA Nedir

DNA Nedir?

Hücrelerde meydana gelen metabolik olayların kontrolünde rol alan ve kalıtını sağlayan moleküllerdir.

DNA’nın Yapısı

  • DNA molekülü sarmal şeklinde kıvrılmış iki zincirden oluşmuştur.
  • DNA molekülü iki nükleotit zincirinin arasında kurulan zayıf hidrojen bağları ile bir araya gelmeleri sonucu oluşur. Hidrojen bağları iki zincirin karşılıklı bazları arasında oluşur. Yapısındaki şeker deoksiribozdur.
  • DNA’nın yapısındaki adenin nükleotit daima timin nükleoti ile, guanin nükleotit ise daima sitozin nükleotit ile karşılıklı olarak bağlanır.
  • Adenin ile timin arasında ikili, guanin ile sitozin arasında ise üçlü zayıf hidrojen bağı kurulur.
  • Zayıf hidrojen bağlarının oluşması sırasında su açığa çıkmaz. Bu bağları koparmak için su harcanmaz.
  • DNA’da hidrojen bağlarının fazla olması DNA’nın daha kuvvetli olmasını sağlar ve erime ısısını yükseltir. Bu nedenle eşit sayıda nükleotitlerden oluşan DNA’lardan G/A oranı fazla olan daha sağlamdır.
  • DNA molekülü çift zincirli olduğundan ve iki zincir birbirinin tamamlayıcısı olduğundan DNA molekülü ile ilgili bazı eşitlikler kurulabilir. Buna göre;

            Bir DNA molekülündeki toplam adenin sayısı timine, guanin sayısı ise sitozine eşittir.

            A=T ve G=S’dir veya A/T=G/S=1’dir.

            DNA molekülündeki toplam pürin sayısı toplam pirimidin sayısına eşittir.

            Pürin=Pirimidin, A+G=S+T veya

            A+G/T+S= 1’dir.

            (nükleotit)n –> DNA+(n-2)su

            (fosfat+şeker+baz)n –> DNA + (3n-2)su

DNA’nın Özellikleri

  • DNA molekülü tüm canlılarda ve bazı virüslerde bulunur.
  • Ökaryot canlıda kalıtımı sağlayan DNA çekirdekte bulunur. Organellerde bulunan DNA’lar o organellerle ilgili bilgileri taşır.
  • DNA molekülü hücreler bölünmeden önce kendini eşler. Bu olaya replikasyon denir.
  • DNA molekülünün sentezinde görevli olan enzim DNA polimeraz, DNA’nın parçalanmasında etkili olan enzim ise DNAaz’dır.
  • DNA molekülünün parçalanabilmesi için suya ihtiyaç vardır. DNA’nın toplam nükleotit sayısı (n) ile ifade edilecek olursa DNA’nın nükleotitlerine kadar parçalanması için gerekli su miktarı (n-2) dir. DNA’nın en küçük bileşenlerine (fosfat, şeker ve bazlarına)kadar parçalanması için gerekli su miktarı ise (3n-2) formülü ile hesaplanabilir.

DNA’nın Görevleri

DNA molekülünün iki temel görevi vardır.

  • Metabolik olayların kontrol edilmesi
  • Kalıtımın sağlanması (özelliklerin yeni nesillere aktarılması)

DNA molekülü hücrede kullanılacak olan proteinlere ait bilgiyi taşıdığı için hücredeki protein sentezini kontrol eder. Bu sayede enzim sentezini yani hücredeki biyokimyasal olayların kontrolünü de sağlar.

DNA molekülü kendini eşleyerek sahip olduğu bilgilerin yeni hücrelere aktarılmasını sağlar.

DNA’nın Eşlenmesi (Replikasyon)

  • DNA eşlenmesi sonucu DNA molekülünden birbirinin aynısı olan iki DNA molekülü oluşur.
  • Hücre bölünmesinden önce gerç ekleşir. Böylece bölünmeyle oluşacak hücrelere DNA aktarımı sağlanır.
  • DNA eşlenmesi sırasında önce DNA’nın iki zincirini birbirine bağlayan hidrojen bağları kopar, bundan sonra serbest kalan DNA zincir uçlarının baz dizilişine uygun nükleotitlerin kullanılmasıyla her bir zincir kendi eşini sentezler. Böylece meydana gelen DNA zincirlerinden biri eski DNA’ya aitken, diğer ortamdaki nükleotitler kullanılarak yeni oluşturulur.
  • Başlangıçtaki DNA molekülüne ait zincirlerden her biri yeni oluşturulan DNA’ların yapısına katılır. Buna göre oluşan yeni DNA’ların yarısı (birer zinciri) başlangıçtaki DNA’ya aitken, diğer yarısı ortamdaki nükleotitlerden yeni sentezlenmiş olur. Bundan dolayı DNA replikasyonu yarı korunumlu olarak gerçekleşen bir olaydır.
  • Replikasyonda ATP harcanır.

16 comments

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir