Dede Korkut Hikâyelerinin Özellikleri | Hakkında Kısa Bilgi

Dede Korkut Hikâyelerinin özellikleri nelerdir? Dede Korkut Hikâyeleri hakkında kısa bilgiler.

DEDE KORKUT HİKÂYELERİ

Kitab-ı Dede Korkut Alâ Lisân-ı Taife-i Oğuzân (Oğuz Dilleriyle Dede Korkut Kitabı) olarak bilinen Dede Korkut Hikâyeleri’ne, masalsı (olağanüstü) unsurları barındırdığı için Dede Korkut Masalları da denir. Büyük bir destanın küçük parçalarından olduğu düşünülen eser destandan halk hikâyeciliğine geçiş döneminin ilk ürünüdür. Kısacası destansı hikâyelerdir.

Korkut, köken olarak kork- fiiliyle ilişkilendirildiği gibi Arapça elçi anlamına da gelmektedir. Türk büyüğü olarak da Dede unvanı verilen Dede Korkut Türkistan’da Sir – Derya Nehri’nin Aral Gölü’ne döküldüğü yerde yaşadığı tahmin edilen sembolik bilge Türk tipidir. Yeni doğan çocuklara ad koyar, boy boylar, soy soylar ve dua eder. Bütün hikâyelerde yer aldığı için kitaba bu isim verilmiştir. Yoksa Dede Korkut bu eserin yazarı ya da kahramanı değildir.

ÖZELLİKLERİ

  • 12 hikâye, 1 ön sözden (mukaddime) oluşan eser anonim bir üründür.
  • Sade ve anlaşılır Oğuz Türkçesiyle yazılan hikâyelerde yabancı sözcükler fazla yer tutmaz. Canlı ve hareketli anlatımı olan eserde atasözleri ve yinelemeler kullanılmıştır.
  • Nazım (şiir) ve nesir (düzyazı) karışık bir eserdir. Olaylar nesir kısmında anlatırken kahramanların duygu ve düşüncelerine nazım kısmında yer verilmiştir.
  • Şiirle yazılmış kısımlarda rediflere ve uyaklara yer verilmekle birlikte herhangi bir uyak düzeni yoktur. Şiirler belli bir ölçüye bağlı kalınmadan oluşturulmuştur. Düzyazı kısımlarında aliterasyonlar ve seciler bolca görülür.
  • İslamiyet öncesi Türk kültürü ve İslam kültürüyle ilgili ögeler içeren eser, Oğuz Türklerinin yaşayış hakkında bilgiler verir. Dede Korkut bazen kopuz çalar ve hikâyelerin sonunda Allah’a, peygambere dua eder.
  • yüzyılda yazıya geçirilmiştir. Vatikan yazmasında 12 hikâye, 1 ön söz yer alır.
  • Deli Dumrul, aile içi bağlılığı anlatan en bilinen hikâyesidir.
  • Dede Korkut Hikâyelerini, işledikleri konulara göre şu başlıklara ayırabiliriz:

           Aşk

  1. Kam Büre Bey Oğlu Bamsı Beyrek
  2. Kanlı Koca Oğlu Kanturalı

           Olağanüstü varlıklarla mücadele

  1. Duha Koca Oğlu Deli Dumrul
  2. Basat’ın Tepegöz’ü Öldürmesi

          Oğuz Türklerinin kendi aralarındaki iç mücadele

  1. Dış Oğuz’un İç Oğuz’a İsyanı
  2. Dirse Han Oğlu Boğaç Han

          Müslüman olmayan halkla mücadele

          (Kafkasya, Azerbaycan bölgesinde Rum, Abaza ve Gürcülerle)

  1. Salur Kazanın Evinin Yağmalanması
  2. Kazan Bey Oğlu Uraz Bey’in Tutsak Olması
  3. Kazılık Koca Oğlu Yegenek
  4. Begil Oğlu Emren
  5. Uşun Koca Oğlu Segrek
  6. Salur Kazanın Tutsak Olması

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir