Yağış Çeşitleri ve Oluşum Şekilleri

Yağış çeşitleri nelerdir? Yağış oluşum şekilleri nelerdir?

YAĞIŞ ÇEŞİTLERİ

YAĞIŞ ÇEŞİTLERİ

Çiy

Havadaki su buharının soğuyan zeminler üzerinde su damlacıkları şeklinde yoğunlaşmasıyla çiy oluşur. Sıcaklığı 00C’nin üstünde olduğu günlerde gece alttan soğumayla oluşur. Sabahleyin her yere yağmur yağmış gibi olur.

Kırağı

Havadaki su buharının soğuyan zeminler üzerinde buz kristalleri şeklinde yoğunlaşmasıyla kırağı oluşur. Sıcaklığın 00C’nin altında olduğu günlerde gece alttan soğumayla oluşur. Kırlar bembeyaz bir kar örtüsüyle kaplanmıştır. Oysa gece kar yağmamıştır.

Kırç

Soğuyan cisimler üzerindeki yoğunlaşma O0C’nin altında oluşmuş ise, çatı kenarları, yapraklar ve teller buzlarla kaplanır. Bu oluşuma Kırç denir. Kırç yerde değil yere yakın katmanlarda görülür. Kış mevsiminde arabanın camının donması da “kırç”a örnektir.

Yağmur

Buluttaki su taneciklerinin 00C’nın üzerinde yoğunlaşmasına yağmur denir.

Kar

Havada yoğunlaşma 00C’nin altında gerçekleşirse, buz kristallerine dönüşür. Bu oluşuma kar denir.

Dolu

Bulutlardaki su damlacıklarının, bulut içinde aniden yükselerek eksi derecelerde donmasıyla oluşan buz parçalarına dolu denir. Dolu su damlalarının bulut içerisinde elektriklenmeden kaynaklanan döngüyle su-buz-su-buz… oluşumuna bağlı olarak büyümeleri ve bulut içerisindeki elektriklenmeden kurtulacak büyüklüğe erişerek yere düşmesiyle oluşur.

Dolu tanelerinin büyüklüğü bulut içerisindeki elektriklenmeye bağlı olarak değişir. Dolu tanelerinin ortadan kesildiğinde soğan gibi katman katman olması bulut içerisindeki dönüye bağlıdır.

NOT:

Çiy günlük sıcaklık farklarının fazla olduğu ilkbahar mevsiminde, kırağı ve kırç ise havanın gece –0C’lere düştüğü sonbahar aylarında görülür.

Havanın yerden soğumasıyla çiğ, kırağı ve kırç, yükselerek soğumasıyla da bulut, yağmur, kar ve doğu yağışları oluşur.

Sıcaklığın 00C’nin üstünde olduğu günlerde, bulut, sis, yağmur, çiy oluşur. 00C’nn altında olduğu günlerde ise, bulut, sis, kar, kırağı, kırç oluşur. Dolu, 00C’nin altı ve üstünün olduğu sıcaklık aralıklarında oluşur.

YAĞIŞ OLUŞUM ŞEKİLLERİ

Soğumayı sağlayan yükselme şekline göre yağışlar 3 türde ifade edilir.

1-) Orografik (Yamaç) Yağışlar

  • Nemli hava kütlelerinin bir dağ yamacına çarparak yükselmesi, soğuması sonucunda oluşur.
  • Dağlara çarpan ve yükselen hava her 200 metrede 10C sıcaklık kaybeder. Belli bir yükseltiden sonra doyma noktasına ulaşılır ve yağış başlar. Yağışlar belli bir yükseltiye kadar artar. Bu yükseltiden sonra ise azalır.
  • Karadeniz’de, Muson Asyası’nda ve dağların denize dönük kesimlerinde yamaç yağışlarına sık rastlanır.

2-) Konveksiyonel (Yükselim) Yağışları

  • Isınan havanın yükselmesi ve soğumasıyla oluşur.
  • Ekvatoral bölgede yıl boyunca, orta kuşak karalarının iç kesimlerinde karasal ve sert karasal iklimlerde ilkbahar ve yaz mevsimlerinde görülen yağışlar bu gruba girer.
  • Türkiye’de ilkbaharda İç Anadolu’da, yaz aylarında ise Erzurum – Kars’ta görülür.

3-) Cephesel (Frontal) Yağışlar

  • Farklı özellikteki hava kütlelerinin karşılaştığı yerlere cephe denir.
  • Sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşma alanlarında sıcak hava daha yoğun olan soğuk hava üzerinde yükselerek soğur ve yağış başlar.
  • Bu tür yağışlara yeryüzünden en fazla Akdeniz iklim kuşağında rastlanır.
  • Türkiye’de matematik konumundan dolayı görülür.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir