Koşu Sagu Sav Nedir? | Özellikleri Nelerdir?

Koşu nedir? Sagu nedir? Sav nedir? Koşu, sagu, sav’ın özellikleri nelerdir? Koşu, sagu, sav örnekleri.  

Koşu Nedir? | Özellikleri

Sığır adı verilen sürek avlarında ve bu avların kurban edilerek yenildiği şölenlerde, zaferle neticelenen savaş sonlarında halkı heyecanlandırmak için ozanların kopuz eşliğinde söyledikleri şiirlerdir.

  • Aşk, sevgi, tabiat, baharın gelişi, kahramanlık, savaş konularını (ölüm hariç) işleyen bu nazım biçimi konu ve şekil bakımından halk edebiyatındaki koşmanın, içerik bakımından divan edebiyatındaki gazelin karşılığıdır.
  • Nazım birimi dörtlüktür.
  • Kafiye düzeni aaab / cccb / dddb… şeklindedir.
  • Genellikle 4+3= 7’li hece ölçüsüyle oluşturulmuştur.

KOŞUK ÖRNEKLERİ

1-)

Tegme çeçek öküldi (Türlü türlü çiçek toplandı)

Bukuklanıp büküldi (Tomurcuklanıp büküldü, kabardı)

Tugsin tügün tügildi (Köşeli düğüm halinde döküldü)

Yazılıp yana yögreşur (Açılarak gene birbirine dolaşır.)

2-)

Yıglap udu artadım (Beni bırakıp giden sevgilimin ardından ağlayıp mahvoldum)

Bağrım başın kartadım (Bağrımın kapanmış olan yarasını yeniden deştim)

Kaçmış kutug irtedim (Ve kaçıp gitmiş olan mutluluğu aradım durdum.)

Yağmur kipi kan saçar (Gözlerim yağmur gibi kanlı yaşlar saçıyor.)

Sagu Nedir? | Özellikleri

Yuğ adı verilen ölüm törenlerinde, ölen kişilerin yiğitliklerinden, kahramanlıklarından bahsederek ölümünden duyulan üzüntüyü, ozanların kopuz eşliğinde dile getirdikleri şiirlerdir.

  • Saka hükümdarı Alp Er Tunga için söylenen sagu, bilinen en eski sagu örneğidir.
  • Halk edebiyatındaki ağıtın, divan edebiyatındaki mersiyenin karşılığıdır.
  • Şekil özellikleri bakımından koşukla aynıdır.
  • Nazım birimi dörtlüktür.
  • Koşuk tarzı (düz) kafiye şemasına (aaab / cccb / dddb) sahiptir.
  • Genellikle 4 + 3 = 7’li hece ölçüsüyle oluşturulmuştur.

SAGU ÖRNEĞİ

Alp Er Tunga Sagusu

Alp Er Tunga öldi mü? (Alp Er Tunga öldü mü?)

Issız ajun kaldı mu (Kötü dünya kaldı mı?)

Ödlek öçin aldı mı (Zaman öcünü aldı mı?)

Emdi yürek yırtulur (Şimdi yürek yırtılır.)

Ögreyüki mundag ok (Âdeti böyle işte.)

Munda adın tigdag ok (Bunda başka sebep yok.)

Atsa ajun ugrap ok (Felek ok atıp vursa)

Taglar başı kertilür (Dağlar başı kertilir.)

….

Sav Nedir? Özellikleri

Günümüzdeki atasözlerinin ilk şekilleri sayılan kısa ve özlü şiirlerdir.

  • Duygu, düşünce ve hayat tecrübelerini anlatan kalıplaşmış ürünlerdir.
  • Bugünkü atasözlerinin atasıdır.
  • Divan edebiyatında “darb-ı mesel” olarak adlandırılmıştır.
  • Şiir değilse de şiirsel bir söyleşi vardır.
  • Çoğunlukla cümle şeklindedir. İki dize olanları da vardır.

SAV ÖRNEKLERİ

Arapasız at aşumas. ( Arpasız at koşamaz.)

Aç ne yimes, tok ne times. ( Aç ne yemez, tok ne demez.)

Kişi alası içtin, yılkı alası taştın. (İnsanın alası içinde, hayvanın alası dışındadır.)

Bir karga birle kış kelmes. ( Bir kargayla kış gelmez.)

Öküz ayağı olmaktan Buzagı başı olmak yegdir. (Öküz ayağı olmaktan Buzağı başı olmak iyidir.)

Tag taga kavuşmaz, kişi kişike kavuşur. (Dağa dağa kavuşmaz, insan insana kavuşur.)

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir