Maddenin Halleri Nelerdir? | Özellikleri

Maddenin halleri nelerdir ve özellikleri. Maddenin fiziksel hali, Maddenin katı, sıvı, gaz ve plazma halinin özellikleri nelerdir?

MADDENİN FİZİKSEL HÂLLERİ

Maddeler bulundukları sıcaklık ve basınç değerlerine göre farklı fiziksel hallerde bulunurlar. Maddelerin fiziksel halleri tanecikleri arasındaki ilişkiye göre belirlenir. Temel olarak maddenin katı, sıvı ve gaz halleri olmak üzere üç fiziksel hali vardır.

1. MADDENİN KATI HALİ

Taneciklerin birbiriyle tamamen temas halinde olduğu fiziksel haldir.

  • Katıların belirli bir şekli ve hacmi vardır.
  • Tanecikler birbiriyle tamamen temas halindedir ve aralarındaki boşluk çok azdır.
  • Tanecikleri birbirleri ile yer değiştiremez, yalnızca bulundukları yerde sürekli titreşim hareketi yaparlar. Yani akıcı değildirler.
  • Maddenin en düzenli halidir bu nedenle potansiyel enerjisi en küçük hâldir.
  • Kuvvet etkisi ile sınırlı olarak şekil değiştirirler. Bu olaya esneklik denir.
  • Sıcaklık etkisi ile şekil ve hacimleri değişir. Bu olaya genleşme denir.

2. MADDENİN SIVI HALİ

Tanecikleri birbiriyle temas halinde olduğu akışkan olan fiziksel hâldir.

  • Belirli bir şekli yoktur. Bulunduğu kabın doldurulabildiği kadarının şeklini alır.
  • Sabit sıcaklık ve basınçta belirli bir hacmi vardır.
  • Tanecikleri birbirleri üzerinde kayarak hareket edebilir ve sürekli yer değiştirirler bu nedenle sıvılar akışkandır.
  • Sıcaklık etkisi ile şekil ve hacimleri değişir. Bu olaya genleşme denir.
  • Katılara göre daha düzensiz olduklarından, bir maddenin sıvı halinin potansiyel enerjisi katı halinin potansiyel enerjisinden daha büyüktür. Yani bir kadının sıvı hale geçmesi için enerji gerekir.

3. MADDENİN GAZ HALİ

Taneciklerin birbirinden bağımsız hareket ettiği fiziksel hâldir.

  • Belirli şekilleri yoktur.
  • Bulunduğu kabın her yerine homojen olarak yayılır. Bu nedenle bulunduğu kabı doldurur.
  • Tanecikleri birbirinden bağımsız olarak sürekli hareket ederler. Bu hareketi sonucunda kabın her yerine eşit basınç uygularlar.
  • Sıcaklık etkisi ile şekil ve hacimleri değişir. Bu olaya genleşme denir. Gazların genleşmeleri katı ve sıvılarda çok daha fazladır. Bütün gazların genleşme katsayısı aynıdır. Yani genleşme gazlar için ayırt edici değildir.
  • Katı ve sıvılarda farklı olarak sıkıştırılabilme özellikleri vardır. Sıvılaşana kadar sıkıştırılabilirler.
  • Maddenin en düzensiz hali gaz halidir. Bir maddenin gaz halinin potansiyel enerjisi katı ve sıvı halinin potansiyel enerjisinden daha büyüktür. Yani bir katı ya da sıvının gaz hale geçmesi için enerji gerekir.

NOT:

Madde katı halden, sıvı hale, sıvı halden gaz hale geçtikçe tanecikler arası çekim azalır, tanecikler daha serbest hareket eder, bu durumda düzensizliğin artmasına neden olur.

4. MADDENİN PLAZMA HALİ

Maddenin çok yüksek sıcaklıklardaki fiziksel hâlidir. Bu hâlde maddenin yapısında atomlar, iyonlar ve moleküller birarada bulunur. Yıldızlar, güneş ve yanardağın püskürttüğü lavlar plazma haline örnektir. Madde plazma hâlinde çok iyi bir iletkendir.

Plazma halindeki madde akışkandır. Tanecikleri hem titreşim hem de öteleme hareketi yapabilirler.

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir