Biyografi ve Otobiyografi Nedir? | Özellikleri | Örnek

Biyografi nedir? Otobiyografi nedir? Biyografinin özellikleri nelerdir? Otobiyografinin özellikleri nelerdir? Biyografi ve otobiyografi arasındaki fark nedir? Biyografi ve otobiyografi örneği.

Biyografi (Yaşamöyküsü) Nedir?

Biyografi: Sanat, siyaset, spor, bilim gibi alanlarda ünlü kişilerin hayatları, eserleri, başarıları hakkında tarafsız ve gerçekçi bir şekilde bilgi veren araştırma yazılarıdır.

Yazar, ele aldığı kişiyi düşsel bir anlatımla roman tarzında anlatırsa “biyografik roman” yazmış olur.

Biyografi Türleri

  • Evrensel Biyografi,
  • Bölgesel Biyografi,
  • Mesleki Biyografi,
  • Dönem Biyografisi

Biyografinin Özellikleri

  • Anlatılanlar; yazarın günlükler, mektupları ya da yakın çevresiyle yapılan mülakatlar gibi gerekli belge ve tanıklarla desteklenir.
  • Yaşamöyküsü yazılan kişi tüm yönleriyle tanıtılmalı, önemi, eserleri, sevdikleri, sevmedikleri, benzerlerinden farkı belirtilmelidir.
  • Olaylar öyküleyici anlatım tekniği kullanılarak kronolojik sıraya uygun bir şekilde üçüncü kişi ağzından anlatılır.
  • Açık ve yalın bir dil kullanılmalı, aşırıya kaçan övgü ve yergilerden kaçınılmalıdır.
  • Tarafsız ve gerçekçi olmalıdır.
  • Biyografiye eskiden tercüme-i hâl, divan edebiyatında da tezkire denirdi. Şairlerin hayatını anlatan tezkirelere şuara tezkiresi adı verilirdi.
  • Muhammed’in hayatını anlatana siyer; din büyükleri ve velilerin hayatını anlatanlara ise velâyetname adı verilir.
  • Yunan edebiyatı sanatçılarından Plutarkos’un “Hayatlar” adlı eseri dünya edebiyatındaki ilk biyografi örneğidir. Eser, Roma ve Yunan halklarının birbirlerine saygı duymalarını sağlamak amacıyla önde gelen Yunan ve Romalıların yaşam öykülerini anlatır.

Türk Edebiyatında Biyografi Yazarları ve Eserleri

Edebiyatımızın önemli biyografi yazarları ve eserleri şunlardır:

Ali Şiir Nevai: Mecalisü’n Nefais (ilk tezkire)

Sehi Bey: Heşt Behişt (Anadolu coğrafyasında yazılan ilk tezkire)

Latifi: Latifi Tezkresi (Alfabetik ilk tezkire, güvenilir ilk tezkire)

Ahmet Hamdi Tanpınar: Ahmet Haşim ve Şiiri, Yahya Kemal’e Veda

Şevket Süreyya Aydemir: Tek Adam, İkinci Adam, Menderes’in Dramı

Behçet Necatigil: Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü

Mithat Cemal Kuntay: Mehmet Akif Ersoy

Fuat Köprülü: Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar

Ahmet Cevdet Paşa: Kısas-ı Enbiya

Oğuz Atay: Bir Bilim Adamının Romanı (Biyografik roman)

Biyografi Örneği

Orhan Veli Kanık 1914 yılında İstanbul’da doğdu. Ankara Gazi Lisesini bitirdi (1932). İstanbul Üniversitesi Fakültesi Felsefe Bölümündeki öğrenimini yarıda bıraktı (1935). Kişiliğini belli eden ilk şiirlerini arkadaşları Oktay Rıfat ve Melih Cevdet’le birlikte Varlık dergisinde yayımlamaya başladı. Yaprak dergisini çıkardı. Yaprak, 1 Ocak 1949’dan 15 Haziran 1950’ye kadar 28 sayı çıktı. “Son Yaprak” adlı özel bir sayı ölümü üzerine arkadaşları tarafından çıkarıldı. 14 Kasım 1950 tarihinde beyin kanamasından öldü. Rumelihisarı Mezarlığı’na gömüldü.

Otobiyografi (Öz Yaşam Öyküsü) Nedir?

Otobiyografi: Toplumda, tanınmış kişilerin; yaşamlarını kendilerinin anlattığı (birinci kişili anlatım) yapıtlardır.

Otobiyografinin Özellikleri

  • Olaylar birinci kişi ağzından anlatılır.
  • Öznel cümlelere yer verilir.
  • Bu anlatımda, yazarın bulunduğu yerler, yaşadığı olaylar, bu olaylarda rol oynayan diğer ünlü kişiler tarafsız bir biçimde verilir.
  • Peyami Safa’nın Dokuzuncu Hariciye Koğuşu romanında olduğu gibi otobiyografiler kullanılarak romanlar da yazılabilir.

Türk Edebiyatında Otobiyografi Yazarları ve Eserleri

Edebiyatımızda önemli otobiyografi yazarları ve eserleri şunlardır:

Necip Fazıl Kısakürek: Kafa Kâğıdı

Aziz Nesin: Böyle Gelmiş Böyle Gitmez

Halit Ziya Uşaklıgil: Kırk Yıl (anı-otobiyografi)

Şevket Süreyya Aydemir: Suyu Arayan Adam

Otobiyografi Örneği

Çemberlitaş’ta, Sultanahmet’e doğru inen sokaklardan birinde, kocaman bir konakta doğmuşum… Harem ve selamlık halinde iki kaplı, dört katlı ve bilmem kaç odalı bu konak, içinde, yakıcı hatırların kaynaştığı tütsü çanağıdır. Renk renk, şekil, şekil, fısıltı fısıltı hatıralar… Bazen de çığlık çığlık… Çocuk denecek kadar gençken yazdığım “Bir Yalnızlık Gecesinin Vehimleri” isimli hikâyemdeki mekân, işte bu konak…

Necip Fazıl (O Ve Ben)

Otobiyografi ile Biyografi Arasındaki Fark

  • Otobiyografide yazar kendi hayatını anlatır.
  • Biyografide yazar başkasının hayatını anlatır.

2 comments

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir