Asit Yağmuru Nedir? | Nasıl Oluşur? | Zararları

Asit Yağmuru nedir? Asit yağmurlarının etkileri nelerdir? Asit yağmurları nasıl oluşur? Asit yağmurlarının zararları nelerdir?

Asit Yağmuru Nedir?

Kükürt dioksit, azot oksit, hidrokarbon ve partikül maddeler havanın kirlenmesine neden olur. Havayı kirleten bu maddeler nem ile karşılaşınca, yağış olayıyla birlikte yeryüzüne düşer. Bu sürece asit yağmuru denir.

Asit Yağmurları Nasıl Oluşur?

Asit yağmurları, fosil yakıt atıklarının doğal su döngüsüne karışmasıyla oluşur. Kömür ve petrol gibi fosil yakıtların yakılması sonucu atmosferde kükürt ve azot içeren gazlar birikir. Bu gazlar havadaki su buharıyla birleşince bir kimyasal tepkime meydana gelir. Bu tepkime sonucunda sülfirik asit ve nitrik asit damlaları oluşur. Güneş ışığı bu tepkimelerin hızını arttırır. Yeryüzündeki sular Güneş’in etkisiyle ısınınca bunların bir kısmı buharlaşarak yükselir ve atmosfere karışır. Böylece yükselen nemli havadaki su buharı yoğunlaşarak yeniden sıvı duruma geçer. Bunlarda bulutları oluşturur. Sonuçta oluşan, çok miktarda kükürt ve azot içeren bu tip yağmurlara “asit yağmurları” denir.

Atmosferdeki asit, yalnızca yağmurlarla değil, kar, sis, havadaki gazlar ve tanecikler yoluyla da yeryüzüne iner. Yoğun oranda hidrojen iyonu içeren yağışlar (asit yağmurları) toprağa ulaştığında kalsiyum, potasyum, magnezyum gibi elementler ile tepkimeye girer. Bu olay sonucunda da bitkilerin kullandığı bu elementlerin topraktaki miktarı azalır. Asit yağmurları toprak ve su kirliliğine neden olur. Su ürünlerinin tüketilmesiyle insanlara taşınan ağır metaller insanlarda zehirlenmeye ve kansere neden olabilir.

Asit Yağmurlarının Yoğun Görüldüğü Alanlar Nelerdir?

  • Endüstri tesislerinin çok olduğu yerler.
  • Trafik yoğunluğunun çok olduğu yerler.
  • Fosil yakıt kullanımın fazla olduğu yerler.
  • Termik santrallerin olduğu yerler.

Dünya genelinde; ABD, Japonya, Almanya, Çin gibi ülkelerde Türkiye’de ise Kocaeli, Ereğli gibi şehirlerde endüstrileşme faaliyetine bağlı olarak asit yağmurları daha fazla görülür.

Asit Yağmurlarının Etkileri | Zararları Nelerdir?

Asit yağmurları ekosistemde birçok özelliği etkiler. Asit yağmurlarının etkileri şunlardır:

  • Toprağın yapısını bozarak besin zinciri yoluyla bitki ve diğer canlıların zarar görmesine neden olur.
  • Ormandaki ağaçların yapraklarındaki büyümeyi ve gelişmeyi engelleyerek kurumlarına yol açar. Örneğin geniş ormanların toprak üstü kısımlarında yakıcı zararlar oluşturduğu gibi, toprakların yapısını da bozmakta, toprak içindeki bitki köklerinin hastalanmasına ve toprağa can veren mikroorganizmaların ölmesine neden olmaktadır.
  • Bazı hayvan türlerinin ölmesine neden olur.
  • Topraktan derelere, ırmaklara ve göllere taşınır. Göl sularının asitliliği ve metal tuzlarının yoğunluğu artar. Buna bağlı olarak göl ekosistemi tehlikeye girer.
  • Kültür varlıklarını olumsuz etkiler. Örneğin; asit yağmurları Nemrut Dağı’ndaki taş anıtları önce yıpratmakta sonra da dağılmasına neden olmaktadır.
  • İnsanlarda çeşitli solunum yolları hastalıkları, akciğer kanseri, nefes darlığı gibi durumlara neden olur.
  • Su kirliliğine neden olur. Akarsularda ve göllerde bazı canlı türlerinin ölümüne yol açar.

Asit Yağmurlarının Oluşmasını Engellemek İçin Neler Yapılabilir?

  • Sanayide fosil yakıt yerine kükürt ve azot içermeyen doğalgaz, güneş enerjisi, jeotermal enerji tercih edilmeli.
  • Yeşil alanlar arttırılmalıdır.
  • Orman yangınlarının önüne geçilmelidir.
  • Kalorisi düşük olan ve havayı daha çok kirleten kaçak kömür kullanımı engellenmelidir.
  • Her yıl baca ve soba boruları temizlenmelidir.
  • Çevre kirliliğine sebep olan atık maddeleri geri dönüşümle tekrar kullanmalı. Bu yüzden biz de atık maddelerimizi üzerinde geri dönüşüm işareti olan kutulara bırakmalıyız.

6 comments

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir