Böbrek Taşı Nedir? | Belirtileri | Neden Olur? | Tedavisi

Böbrek taşı nedir? Böbrek taşı belirtileri nelerdir? Böbrek taşı neden olur? Böbrek taşı tedavisi, Böbrek taşı nasıl düşürülür?

Böbrek Taşı

Böbrek Taşı Nedir?

Böbrek taşı, böbrek içerisinde küçük sert kitlelerdir. Böbreğin toplayıcı sisteminde oluşan yani idrarın süzüldükten sonra böbreğin içerisindeki havuzcuk ve sonrasındaki kanal kısmına doğru boşaldığı yerde oluşan, vücudun yaptığı ve büyüklüğü değişen taşlardır. Bu taşlar, böbreğin boşluk kısımlarını, idrarın aktığı kanalları tıkayarak böbrek fonksiyonunda bir takım olumsuzluklara sebep olur ve ciddi rahatsızlıklar verebilir.

Anne, baba ya da yakın akrabalarda böbrek taşı varsa çocuklarda olma riski yüksektir. Genetik ve çevresel etkenler de böbrek taşı oluşumuna neden olabilir. Böbrek taşları, küçük bir çekirdek halinde oluşmaktadır. Her böbrek taşının yapısı birbirinden farklıdır. Yaklaşık olarak 5-6 çeşit böbrek taşı yapısı mevcuttur.

Böbrek Taşı Belirtileri Nelerdir? 

Böbrek taşının en büyük belirtisi aniden ortaya çıkan, boşluklara ve kasık bölgesine etki eden kolik tipte ağrılardır. İdrar öncesinde, sonrasında, ağrılı veya ağrısız şekilde kan görülebilir. Üreter kanala düşen taş idrar yapma sorunlarına neden olabilir. Böbrek taşı düşüren kişilerde bulantı ve kusma görülebilir. Taş düşerken meydana gelen tıkanıklığa bağlı enfeksiyonda ateş görülebilir. Sindirim sistemiyle alakalı belirtilerde ortaya çıkabilmektedir. Bunlar;

  • kabızlık
  • ishaldir.

Çocuklarda ciddi metabolizma problemleri ya da enfeksiyonlara bağlı olarak görülür.

Böbrek Taşı Neden Olur?

Temel olarak böbrek taşının oluşması, alınan gıdalar ve onları parçalayacak enzimlere doğuştan sahip olunmasıdır. Üriner sistemdeki bozukluk nedeniyle dışarı atılamayan küçük parçalar nedeniyle böbrek taşı oluşabilir. Özellikle sindirim sistemi hastalıkları, hastanın bağırsağında herhangi bir problem olması veya idrar yolu enfeksiyonlarının sık geçirilmesi böbrek taşlarına zemin hazırlamaktadır.

  • Fosfat, kalsiyum, oksalat ve bunları içeren besinlerin sık tüketilmesi,
  • Fazla miktarda vitamin ve koruyucu madde içeren ürünlerin sık kullanılması,
  • Alkol tüketimi ile böbrek taşı oluşumu arasında herhangi bir bağ bulunmamaktadır.
  • Alkol ve sigara kullanımı direkt olarak etki etmemekle beraber, alkolün vücutta geçici süre su kaybına neden olması dolaylı etki edebilir.
  • Böbrek taşlarının oluşumunda ailesel ve genetik faktörlerin de etkisinin olması aynı zamanda diyet, beslenme alışkanlıklarının da rolünün olması, böbrek taşının tedavisinden sonra tekrar taş oluşmasına neden olabilmektedir. Özellikle de bir kere taş düşüren hastaların ikinci kez taş düşürme olasılıkları oldukça yüksektir.

Böbrek Taşı Tanısı Koymada Neler Yapılır?

Böbrek taşı tanısı konmadan önce hastanın şikâyeti önemlidir. Hasta genelde idrar kanaması, yan ağrısı, sık idrara çıkma, idrarda yanma şikâyetiyle gelebilir. Geldiği şikâyete göre ilk istenilen tetkik tam idrar tahlilidir. Üre ve kreatin denilen böbrek fonksiyonları istenir. Görüntüleme olarak ilk, ultrason istenir. Ultrason tetkiki sonucunda 3 mm altındaki taşlar görülmez. Eğer kanala düşmüş ve böbrekte genişleme varsa hidronefroz denilen olay ultrasonografiyle belirlenebilir.

Böbrek Taşları Kimlerde Görülür?

  • Sıcak iklimde yaşayan, çok terleyen kişiler.
  • Fazla sıvı tüketmeyen kişiler coğrafi olarak risk taşır.
  • Ailesinde böbrek taşı oluşan insanlarda genetik olarak yatkınlık olabilir.
  • Erkeklerde görülme sıklığı kadınlara oranla daha fazladır.
  • Çocuklarda ciddi metabolizma problemleri ya da enfeksiyonlara bağlı olarak görülür.
  • Masa başı çalışanlarında, hareketsiz yaşam tarzındaki insanlarda sık görülür.
  • Yatalak hastalarda, doğuştan idrar yolu veya böbrek problemi olan kişilerde görülebilir.
  • Süt ve süt ürünlerini fazla tüketen kişilerde daha sık görülür.

Böbrek Taşının Türleri Nelerdir?

Böbrek taşları içerik olarak 6 çeşit taşa ayrılmaktadır. Bu taşları arasında en sık rastlanılan taşlar; kalsiyum ve enfeksiyon taşlarıdır. Ürik asit taşları, doğuştan bulunması gereken enzimlerin bulunmaması ile oluşur. Sistin taşları, nadir görülmekle birlikte tedavisi diğer taşlara göre daha zordur. Aldığımız bazı ilaçlara bağlı olarak insanlarda böbrek taşı görülebilir.

Böbrek Taşı Nasıl Düşürülür?

Böbrek içerisinde bulunan 1 cm altındaki taşlar, kanala düşebilir. İdrar kanalı içerisinde üç farklı dar bölge bulunur ve bu taşlar genellikle bu bölgelere takılır. Bu bölgelerden birincisi böbreğin hemen çıkışı, ikinci olarak büyük damarlar seviyesinde takılabilir ve son olarak da idrar kesesi yani mesaneye giriş yeri denilen bölgede takılırlar. En dar yerde mesane giriş yeridir. Genelde taşlar bu bölgede takılır ve mesaneye düşemediği için geride idrar birikir, böbrek genişler ve hastalar şiddetli ağrı duyarlar.

6 mm üzerindeki taşlar kolay kolay kendiliğinden düşmez. 4 ile 6 mm arasındaki taşların yarısı kendiliğinden, yarısı da müdahaleyle düşer. Ama 4-5 mm altındaki taşların %90’ı kendiliğinden düşebilmektedir.

Böbrek taşı tedavisine bakıldığında bir kısım taşlar sadece: bol su ve hareket ile tedavi edilirken, bir kısım taşlarda ilaçla tedavi edilmektedir. Hastalara üreter denilen kanalları genişletecek ilaçlar verilebilir. Bir kısım taşlar da, ne sıvı ne de ilaç tedavisi işe yaramamaktadır. Bu taşlara ancak operasyon gerekir.

Böbrek Taşı Düşürürken Ağrıyı Nasıl Önleyebiliriz?

Böbrek taşı düşürülen durumlarda yapılması gereken ilk şey bir ağrı kesici almaktır. Mide problemi olmayan insanlarda ortak bilinen ağrı kesicilerden herhangi biri alınabilir. Bunların dışında çok küçük parçalar, bol sıvı ile düşürüleceğinden dolayı bol miktarda sıvı almak ağrıyı bazı hastalarda azaltabilmektedir. Böbrek taşı düşürürken;

  • Herhangi bir pozisyonda durmak ağrıyı dindirmede faydalı olmaz.
  • Ağızdan alınan ağrı kesiciler çok faydalı olmayacağı için en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Böbrek Taşı Tedavi Edilmezse Hangi Sorunlara Yol Açar?

Böbrek taşları tedavi edilmediğinde bulunduğu lokalizasyona bağlı olarak enfeksiyon, böbrek yetmezliği, ciddi organ kaybına kadar gidebilir. Eğer böbrek taşı, böbrek içerisinde uzun süre kalıp ve tıkanıklık yapmıyorsa, böbrek içerisinde hücresel değişiklikler yapıp, iltihap ve nadir olarak tümöral geçişlere varan sorunlar ortaya çıkarabilmektedir. Bunlarında yanında var olan taşlar, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarına neden olabilir.

Böbrek Taşı İçin Tedaviye Ne Zaman Başlanmalı?

Böbrekte ciddi tıkanıklık yoksa, taş böbrek fonksiyonlarını tehdit edecek kadar büyük değilse bu hastalara medikal tedavi denilen ilaç tedavisi ve alınabilecek bazı önlemlerle 10-15 gün takip edilmektedir. Ancak taş, böbrek yollarını tıkamış, ateş oluşmuş, böbrek iltihabına yol açmış, hasta tek böbrekliyse mutlaka tedavi geciktirilmeden yapılmalıdır.

Tedavi de öncelikle endoskopik yöntemler tercih edilmektedir. Eğer endoskopik yöntemle taş alınamayacaksa açık ameliyat tercih edilmektedir. Bazen ilaçlı böbrek filmiyle, bazen de ilaçsız tomografiyle taşın bulunduğu yeri, böbreğin durumunu, taşın düşüp düşemeyeceği anlaşılabilmektedir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir