Dünyadaki Önemli Kanal ve Boğazlar

Dünyadaki önemli kanallar nelerdir? Dünyadaki önemli boğazlar nelerdir?

Panama Kanalı

Orta Amerika’da Panama öfkesinde yer alan kanal 1914 yılında hizmete açılmıştır. Atlas Okyanusu ile Büyük Okyanusu birbirine bağlayan her yıl 14.000’den fazla geminin geçtiği kanal, deniz seviyesinden 24 metre yüksekte yer almaktadır. Kanaldan geçerken gemiler önce havuz sistemleriyle yavaş yavaş yükselerek yol aldırılır. Yola devam eden gemi aynı metotla diğer tarafta indirilerek yolculuğuna devam eder. 77 kilometre uzunluğundaki kanaldan yaklaşık 9 saat sürede geçilmektedir. Kanalda çalışan personel sayısı yaklaşık 9000’dir.

Süveyş Kanalı

Karadeniz ile Akdeniz’i birbirine bağlayan 1661 yılında açılan kanal, Mısır’da Sina Yarımadası’nın batısındadır. Karadeniz İle Akdeniz’i birleştiren 161 km uzunluğundaki kanalın genişliği 70-125 m arasında değişmektedir. Derinliği ise 11-12 metredir. Kanal, Afrika çevresinde dolaşmaya gerek kalmadan Asya ile Avrupa arasında deniz ulaşımını sağlar.

Eski gemicilerin ticarette çok uzun yol ve mesafe kat etmeleri böyle bir kanal yapma gereksinimini doğurmuştur. Mısır bu kanal vasıtasıyla bu yoldan geçen gemilerden geçiş ücreti almaktadır. Bu da ülke ekonomisine önemli bir getiri sağlamaktadır. Kanalın açılması Akdeniz limanlarının tekrar önem kazanmasına yol açmıştır.

Kiel Kanalı

Baltık Denizi ile Kuzey Denizi’ni birbirine bağlar, iki denizi arasındaki en güvenli, kısa ve ucuz ulaşım yoludur. Genişliği 103 m, derinliği 11 m olan kanalın üzerinde yaklaşık 42 m yükseklikte yedi köprü bulunur. Kanal, 1887-1995 arasında, kuzeye gidecek savaş gemilerine kestirme bir yol sağlamak amacıyla yapıldı. Daha önce gemiler Danimarka’nın çevresini dolaşmak zorundaydı. 1907-1914 arasında genişletilerek büyük savaş gemilerinin geçişine elverişli hale gerildi.

Don Volga Kanalı

Don ile Volga akarsuları arasındaki Don-Volga Kanalı ile Ruslar, Hazar Gölü ile Karadeniz’i birbirine bağlamışlar ve Hazar, artık tamamen bir deniz haline gelmiştir. Kanalı ilk birleştirme çalışması 1569 yıllarında Sokullu Mehmet Paşa tarafından Osmanlı döneminde düşünülmüştür. O dönemde kanalın 1/3 ü kazılmış fakat tamamlanamamıştır. Kanal 1952 yılında toplam 102 kilometre kazılarak Ruslar tarafından açılmıştır. Hazar Denizi’nden yola çıkan bir gemi bu yolla açık denizlere ulaşabilmektedir. Don-Volga Kanalı ülkemiz ile Türk Dünyası arasında bir ulaşım bağıdır.

Korint Kanalı

Yunanistan’da Mora Yarımadasını ayıran kanaldır. Kanal dar olduğundan büyük gemilerin geçişine uygun değildir.

Cebelitarık Boğazı

Akdeniz İla Atlas Okyanusumu birleştiren bir boğazdır. Boğazın en sığ yeri 324 metredir. En dar yeri 15 km, uzunluğuysa 58 km’dir. Boğazın yüzünde batıdan doğuya doğru giden kuvvetli bir akıntı vardır. Boğazın İki kıyısı da sarp ve kayalıktır. Cebelitarık 1462’de Araplardan İspanyollara geçmiş, 1502’ de resmen İspanyol topraklarına katılmıştır, 24 Temmuz 1704’te İngiltere Hollanda deniz kuvvetleri tarafından ele geçirilmiştir. 1705 tarihindeki Ultrecht anlaşmasıyla Kıtaların Keşfi ve Küçülen Dünya ispanya kaleyi İngiltere’ye iade etmeyi kabul etmiştir. Günümüzde de boğazda İngiliz egemenliği devam etmektedir.

Birbirine açılan deniz ve okyanus suları “yüzey gerilimi” adı verilen fiziksel bir kuvvet nedeniyle birbiriyle karışmamaktadır.

İstanbul Boğazı

Karadeniz ile Marmara Denizini birbirine bağlayan boğaz, Asya ile Avrupa arasında da sınır oluşturur. Uzunluğu kuş uçumu 30 kilometredir. Boğazın en geniş yeri Anadolu Feneri ile Rumeli Feneri arasında 3600 metre, en dar yeri ise Anadolu Hisarı ile Rumeli Hisarı arasında 760 metredir. Boğazın en derin yeri 120 metredir.

İstanbul Boğazı’nda su yüzeyinde seviye farkından kaynaklanan Karadeniz’den Marmara’ya, su altında ise Marmara’dan Karadeniz’e doğru yoğunluk farkından kaynaklanan akıntılar vardır. İstanbul Boğazı üzerinde 1973 yılında açılan 1073 m. uzunluğundaki Boğaziçi ve 1986’da açılan 1090 m. uzunluğundaki Fatih Sultan Mehmet Köprüsü iki yakayı birbirine bağlamaktadır. Boğazı alttan geçecek Marmara projesinin 2008’de tamamlanması beklenmektedir. Boğazda keskin dönüşler olduğundan kılavuz kaptanlar eşliğinde geçiş daha güvenli olmaktadır. Büyük gemilerin boğazdan geçmesi 2 saatten fazla sürmektedir.

İstanbul Boğazı dünyanın en işlek su yollarından biridir. Süveyş Kanalı’nın 3 katı, Panama Kanalı’nın ise 4 katı trafiği vardır. Her gün yaklaşık 1,5 milyon kişi boğazın iki yakasına geçmek için denizyolu ulaşımından faydalanmaktadır.

Çanakkale Boğazı

Marmara Denizi’ni Ege Denizine bağlayan boğazdır. Asya ile Avrupa kıtalarının birbirine bağlayan boğazda genişlik İstanbul Boğazı’nın 2 katı kadar olduğundan üzerinde köprü yoktur. En dar yeri orta tarafında 1300 metredir. Boğazın en geniş yeri 7 km, uzunluğu 60 km’dir. Kıtalar arasında ulaşım feribotlarla sağlanır. En derin noktasının derinliği 167 metre olan boğazın ortalama derinliği 65 metredir. Çanakkale Boğazı I. Dünya Savaşı’nda tarihte ender rastlanan bir savaşa ev sahipliği yapmış; bu savaş sonucunda toplam 150 000 kişi hayatını kaybetmiş; savaşın sonucunda “Çanakkale Geçilmez” sözü Dünya’ya ispatlanmıştır.

Babülmendep Boğazı

Afrika’da Cibuti ile Yemen arasında Kızıldeniz’i Aden Körfezi’ne bağlayan boğazdır. Asya İle Afrika arasında sınır oluşturur. Akdeniz’den Hint Okyanusu’na geçmek isteyen gemiler Süveyş Kanalı’ndan sonra bu boğazdan geçmek zorundadır.

Malaka Boğazı

Hint Okyanusu’nu Çin Denizi’ne bağlayan Malaka boğazı Malezya Yarımadası ile Endonezya’ya ait Sumatra Adası arasında yer alır. Dünyanın en önemli deniz geçidi olan, Endonezya ve Malezya’nın kontrol ettiği Malaka Boğazı’nda yılda 1.3 trilyon dolarlık ticaret yapılmaktadır. Korsanlık ve silahlı soygunların en fazla olduğu noktalardan biri olan Malaka Boğazı güvenli olmayan bir boğazdır.

Bering Boğazı

Büyük Okyanus ile Kuzey Buz Denizi arasında yer alan gemi geçişlerinin çok az olduğu bir boğazdır. Tarih değiştirme çizgisi bu boğazdan geçer.

Hürmüz Boğazı

Birleşik Arap Emirlikleri’yle İran arasında yer alır. Boğaz Basra Körfezi ile Umman Denizi arasında yer alır. Basra körfezi’ne kıyısı olan ülkelerin petrol sevkiyatı açısından önemli bir boğazdır.

One comment

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir