Halit Ziya Uşaklıgil Hayatı | Edebi Kişiliği | Eserleri

Halit Ziya Uşaklıgil Hayatı | Edebi Kişiliği | Eserleri

Halit Ziya Uşaklıgil kısa hayatı, Halit Ziya Uşaklıgil kimdir? Halit Ziya Uşaklıgil edebi kişiliği, Halit Ziya Uşaklıgil eserleri nelerdir?   

HALİT ZİYA UŞAKLIGİL

HALİT ZİYA UŞAKLIGİL (1866-1945)

HAYATI

Halit Ziya Uşaklıgil, 1866 yılında İstanbul’da doğdu. Babası Halil Efendi, Uşak’tan İzmir’e göçmüş bir halı tüccarıdır. Babasının işlerinin kötü gitmesiyle tekrar İzmir’e yerleştiler. Fransızcayı ve Fransız sanatçıları öğrenen sanatçı öğrencilik yıllarındayken, yazmaya başladı. Yazdıklarını Mehmed Halid imzasıyla Hazine-i Evrak dergisinde yayımladı. Hizmet dergisini çıkararak ilk romanlarını burada yayımladı. Sefile adlı romanı gayr-i ahlakî bulunduğu için bitiremedi. 1889 yılında Paris’e iki aylık bir seyahate çıktı. Aynı yıl içerisinde de evlendi. Vedide, Bihin, Sadun, Güzin, Vedad ve Bülent adında altı çocuğu dünyaya geldi. Vedide, Güzin ve Sadun’u geçirdikleri rahatsızlık nedeniyle küçük yaşta yitirdi. Vedad adındaki oğlu ise otuz beş yaşında intihar etti. Kırık Oyuncak, Kırık Hayatlar; Bir Acı Hikâye adındaki eserlerini bu acı olaylardan sonra kaleme aldı.

Recaizade Mahmut Ekrem’le tanışarak Servet-i Fünûn topluluğuna katıldı. Aşk-ı Memnu, Mai ve Siyah adlı romanlarıyla ünlendi. Sabah ve İkdam gazetesinde yazılar yazdı. Cumhuriyet’in ilk yıllarında Latin alfabesine geçilince bazı eserlerini sadeleştirerek tekrar yazdı.

Halit Ziya Uşaklıgil, 1945 yılında da İstanbul’da vefat etti.

EDEBİ KİŞİLİĞİ | SANAT ANLAYIŞI

  • Sadece Servet-i Fünûn döneminin değil, Türk edebiyatının roman ve hikâye alanında en önemli temsilcisidir.
  • Modern Türk romancılığının babası sayılan sanatçı, Tanzimat romanında görülen teknik kusurları gidererek edebiyatımızda Batılı anlamdaki ilk romanları yazmıştır.
  • “Mai ve Siyah” Batılı teknikte yazılmış ilk Türk romanı, “Aşk-ı Memnu” ise ilk büyük Türk romanı kabul edilir.
  • “Sanat sanat içindir.” ilkesine bağlı kalan sanatçı Emile Zola, Stendhal, Bal-zac gibi realist ve natüralist Fransız sanatçılardan etkilenerek gerçekçi romanlar yazmıştır.
  • Romanlarında gözleme yer veren Halit Ziya, kahramanlarını fiziksel ve ruhsal yönden de ele alırken nesnel davranmıştır.
  • Edebiyata şiir ve çeviriyle başlamış, hatıra, makale, mensur şiir gibi türlerde de başarılı eserler vermiştir. Ancak yazdığı tiyatrolarda bu başarıyı yakalayamamıştır.
  • Fransız cümle yapısını Türkçeye uygulamaya çalışan sanatçı, sanatlı ve ağır bir dille yazmasına rağmen sağlam bir tekniğine sahiptir. Bazı eserlerini kendisi daha sonradan sadeleştirmiştir.
  • Hayal-gerçek çatışması, karamsarlık ve yakınmanın yer aldığı eserleri genellikle mutsuz sonla biter. Bunda küçük yaşta yitirdiği çocuklarının etkisi de vardır.
  • Mensur şiir türünün edebiyatımızda ilk temsilcisidir.
  • Sanat anlayışı roman ve hikâyelerinde farklıdır. Romanlarında İstanbul ve çevresindeki yüksek zümreyi kahraman olarak seçmiş ve ağır bir dil kullanmıştır. Hikâyelerini ise Anadolu’ya yönelerek romanlarına göre daha sade bir dille oluşturmuştur.
  • Hikâyelerini Maupassant tarzında kaleme almıştır.

ESERLERİ

Roman

Aşk-ı Memnu (Yasak Aşk), Mai ve Siyah, Nemide, Ferdi ve Şürekâsı (Ferdi ve Ortakları), Bir Ölünün Defteri, Kırık Hayatlar, Nesl-i Ahir (Son Nesil), Sefile

Hikâye

İzmir Hikâyeleri, Bir Yazın Tarihi, Solgun Demet, Sepette Bulunmuş, Hepsinden Acı, Onu Beklerken, Aşka Dair, Kadın Pençesi, Bir Muhtıranın Son Yaprakları, Heyhat Bu muydu?, Bir İzdivacın Tarih-i Muaşakası

Hatıra

Bir Acı Hikâye (İntihar eden oğlu Vedad’a), Kırk Yıl, Saray ve Ötesi

Mensur Şiir

Mensur Şiirler, Mezardan Sesler

Tiyatro

Kâbus, Fare, Fürûzan

Deneme-Makale

Sanata Dair

MAİ VE SİYAH

Kahramanlar

Ahmet Cemil, Lamia, İkbal, Hüseyin Nazmi, Vehbi Efendi, Sabiha Hanım, Ahmet Şevki Bey, Raci, Sait, Nedîm

Konu

Babasını kaybeden bir gencin hayallerinin yı-kılışının anlatıldığı eser edebiyatımızda ilk tek-nik romandır.

Özet

Babasının ölümünden sonra ailesinin yükünü üzerine alan Ahmet Cemil, arkadaşı Hüseyin Nazmi’nin kız kardeşine âşıktır ve onunla ilgili evlenme hayalleri kurar. Mirat-ı Şunun gazetesinde çalışmaya başlar, kız kardeşi İkbal’i de Vehbi Bey ile evlendirir. Kaba, kıskanç bir adam olan Vehbi Bey, İkbal’i sürekli döver. Bunun neticesinde İkbal ve karnındaki bebeği ölür. Ahmet Cemil’in dış işlerine tayin olan Hüseyin Nazmi’den kız kardeşi Lamia’nın evleneceğini öğrenmesi hayal kırıklığını bir kat daha arttırır. Yazdığı bütün şiirleri bir gece ocağa atarak yakar. Bir gece annesiyle vapura binerek İstanbul’dan uzaklaşmaya başlar. Vaktiyle ışıkların elmas gibi göründüğü yerler ise şimdi simsiyahtır.

AŞK-I MEMNU

Kahramanlar

Bihter, Behlül, Adnan Bey, Firdevs Hanım, Nihal, Bülent, Beşir, Peyker, Matmazel de Courton

Konu

Yasak aşk konusunu işleyen eser edebiyatımız da Batılı anlamda yazılan ilk realist romandır.

Özet

Adnan Bey, varlıklı bir kişidir. Genç yaşta olan karısını kaybetmiş, çocukları Nihal ve Bülent’le kalmıştır. Firdevs Hanım ise kızları Peyker ve Bihter’den oluşan “Melih Bey Takımı” diye adlandırılan bir aileye mensuptur. Bihter’in büyük amacı aşk maceralarından dolayı babasının ölümüne sebep olan annesine benzememektir. Bu sebeple de Adnan Bey’le evlenir. Ancak bu evlilik Bihter’in beklentilerini karşılamaz ve Adnan Bey’in yeğeni Behlül ile yasak bir aşk yaşamaya başlar. Babasına derecede bağlı olan Nihal; Bülent’in yatılı okula verilmesine ve Matmazel’in memleketine gönderilmesine sebep olarak Bihter’i görür. Behlül zaman ilerledikçe Bihter’den bıkar ve ilgisini Nihal’e yöneltir. Bu arada Beşir de ağır hastadır. Nihal ve Behlül kısa zamanda evlenmeye karar verirler. Bihter, Firdevs Hanım’a bu evliliği engellemezse Adnan Bey’e her şeyi anlatacağını söyler. Firdevs Hanım, Bülent aracılığıyla Behlül’e bir mektup gönderir fakat Nihal gönderilen yazıyı okur. Yalıya dönen Nihal; Behlül ile Bihter’i birlikte görür ve bayılır. Bu arada Beşir bütün olanları Adnan Bey’e anlatır. Bihter, Adnan Bey’in odasındaki tabancayı alır ve canına kıyar. Beşir de hastalığı ağırlaşınca hayatını kaybeder. Bihter’in ölümünün ardından Matmazel tekrar yalıya döner. Behlül kaçar. Nihal ve babası maziyi unutmak için adaya giderler.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir