Kanuni Sultan Dönemi Konu Anlatımı | Özellikleri

Kanuni Sultan Dönemi konu anlatımı.

KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN DÖNEMİ (1520 – 1566)

  • Osmanlı Devleti Kanuni döneminde en güçlü dönemini yaşadı.
  • Tek şehzade olduğundan taht mücadelesi yapmadan tahta çıktı.
  • En uzun süre tahtta kalan Osmanlı padişahıdır. Dönemin başlangıcında iç isyanlar ortaya çıktı.

Mısır’daki İsyanlar:

a) Canberdi Gazali:

Memlûk kumandanlarından Canberdi Gazali, Memlûk Devleti’ni yeniden kurmak için Şam’da isyan etti. Ancak başarılı olamadı ve idam edildi.

b)Ahmet Paşa İsyanı:

Mısır valiliğine atanan Ahmet Paşa tarafından Mısır’da çıkarıldı. Ahmet Paşa öldürüldü.

Anadolu’daki İsyanlar:

а) Kalenderoğlu İsyanı:

Maraş civarında çıkan dini karakterli bir Şii isyanıdır. İsyan bastırıldı ve Kalenderoğlu İran’a kaçtı.

b) Baba Zünnun İsyanı:

Vergilerin ağırlığını bahane eden Baba Zünnun tarafından Yozgat (Bozok) civarında çıkarıldı. Sadrazam İbrahim Paşa bu isyanı bastırdı.

Batıdaki Gelişmeler:

  • Belgrat alındı (1521).
  • Belgrat’ın fethi Osmanlı-Macar ilişkilerinin bozulmasına neden oldu. Bu dönemde Roma-Germen İmparatorluğu ile Fransa arasında Avrupa’ya hakimiyet amacıyla yapılan mücadele şiddetlenmişti. Roma – germen İmparatoru Şarlken, 1525’te Fransa Kralı l. Frransuva’yı yenerek esir etti. Bu gelişmeler karşısında Fransuva’nın annesi Osmanlı Devleti’nden yardım istedi.
  • Osmanlı ordusu 1526’da Mohaç Meydan Savaşında Macarlarla karşı karşıya geldi.
  • Macar ordusu, Osmanlı ordusunun ateşli silahlarının üstünlüğü karşısında iki saat gibi kısa bir sürede mağlup edildi.

Mohaç Meydan Savaşı’nın Sonuçları

  • Macar Kralı Layoş öldü. Macaristan toprakları Osmanlı denetimine girdi.
  • Osmanlı Devleti’nin Orta Avrupa hakimiyeti güçlendi.
  • Osmanlı-Avusturya mücadelesi başladı.

► Osmanlı – Avusturya İlişkileri:

I. Viyana Kuşatması (1529):

Avusturya Kralı Ferdinand’ın Macar topraklarına girmesi ve Budin’i alması Kanuni’yi harekete geçirdi. Osmanlı ordusu Budin’i tekrar aldı. Budin alınmasına rağmen Şarlken ve Ferdinand Kanuni’nin karşısına çıkamadılar. Kanuni bunun üzerine Viyana’yı kuşattı. Kuşatma hazırlığının tam olmaması, kış mevsiminin yaklaşması ve Viyana’nın savunmaya elverişli olması gibi nedenlerle fethedilemedi.

Almanya Seferi (1532):

Avusturya Arşidükası Ferdinand vergi karşılığında kendisinin Macar kralı olarak atanmasını istemiş, bu teklifinin Osmanlı Devleti tarafından kabul edilmemesi üzerine Budin’i kuşatmıştı. Sefere çıkan Kanuni Avusturya ordusunu takip ederek Almanya içlerine kadar ilerledi. Ancak Ferdinand ve Kutsal Roma Germen İmparatoru Şarlken Osmanlı ordusunun karşısına çıkmadı.

Osmanlı akıncıları Avrupa’ya akınlar düzenledi. Çaresiz kalan Ferdinand barış istedi ve 1533 İstanbul Antlaşması imzalandı.

Buna göre;

  • Avusturya Arşidükası protokol bakımından. Osmanlı sadrazamına denk sayılacaktı.
  • Avusturya, Jan Zapola’nın Macar krallığını tanıyacaktı.
  • Avusturya her yıl Osmanlı Devletine 30.000 düka altın vergi verecekti.

NOT:

Osmanlı Devleti’nin Avusturya ile yaptığı ilk resmi antlaşmadır.

NOT:

Bu antlaşma ile Avusturya, Osmanlı Devleti’nin üstünlüğünü kabul etmiştir.

Avusturya’nın Macaristan’daki kral değişikliğini bahane ederek Budin’i kuşatması üzerine Kanuni tekrar Avusturya üzerine sefere çıktı. Bu sefer sonucunda yapılan antlaşma ile Macaristan toprakları üç kısma ayrıldı.

  1. Güney Macaristan Osman Devleti’nde kaldı.
  2. Orta Macaristan, Osman Devleti’ne bağlı özerk bir yapısı olan Erdel Beyliği’ne bırakıldı.
  3. Kuzey Macaristan, Osmanlı Devleti’ne vergi vermek şartıyla Avusturya’ya bırakıldı.

► Osmanlı Fransız İlişkileri ve Kapitülasyonlar:

Fransa Kralı I. Fransuva Şarlken’e esir düşünce, annesi Kanuni’ye başvurarak yardım istedi. Böylece Osmanlı-Fransız ilişkileri başladı. Kanuni bu fırsattan yararlanarak;

  1. a) Şarlken’in oluşturmaya çalıştığı Haçlı birliğini bozmak,
  2. b) Avrupa kasetinde etkinliğini arttırmak,
  3. c) Coğrafi Keşiflerle önemi azalan Akdeniz limanlarını yeniden canlandırmak,
  4. d) Deniz savaşlarında Fransız limanlarından yararlanmak,
  5. e) Osmanlı topraklarında üretimi olmayan malları bu yolla ucuza mal etmek

gibi nedenlerle Fransızlara kapitülasyonlar (İmtiyazıt-ı Mahsusa) verdi.

NOT:

Bu imtiyazlar, antlaşmayı imzalayan hükümdarlar hayatta kaldığı sürece geçerli olacaktı. Bu durum Kanuni’nin ileri görüşlü olduğunu gösterir.

NOT:

Kanuni’den sonra Fransa’nın yanında İngiltere, Hollanda, Prusya, Rusya ve Avusturya’ya da kapitülasyonlar verilmiştir. Bu durum Osmanlı mâliyesinin bozulmasına neden olmuştur.

► Doğu’daki Gelişmeler:

Osmanlı-Safevi İlişkileri:

Yavuz Sultan Selim döneminde Safevilerle Çaldıran Savaşı yapılmış; fakat bu devlet ortadan kaldırılamamıştı. Bu durum Kanuni döneminde savaşların yeniden Başlamasına neden oldu, Kanuni, Avusturya ile İstanbul Antlaşması’nı imzaladıktan sonra Safeviler üzerine yürüdü, Osmanlı kuvvetleri Tebriz ve Azerbaycan’ı egemenliği altına aldı. Osmanlı ordusunun ilerlemesi üzerine Bağdat şehri teslim oldu. Irakeyn Seferi de denilen bu sefer büyük bir başarıyla sonuçlandı.

Kanuni’nin Avusturya ile uğraşmasını fırsat bilen Safeviler Tebriz’i geri aldı, Nahçıvan, Van ve Erivan kelelerinin de Safevilere geçmesi üzerine Kanuni yeniden Safeviler üzerine sefere çıktı, Van ve Tebriz’i geri aldı. Doğu Anadolu ve Azerbaycan’da Osmanlı egemenliği yeniden kuruldu.

Kanuni’nin İstanbul’a dönmesi üzerine Safeviler yeniden saldırıya geçerek Ahlat ve Muş’a kadar ilerledi. Erzurum’un kuşatılması üzerine Kanuni Safeviler üzerine üçüncü seferine’ çıktı. Erivan, Nahçıvan ve Karabağ alındı.

Savaşlardan bir sonuç alınamayacağını anlayan Safeviler Osmanlı Devleti’nden barış istedi. Yapılan barış antlaşmasına göre kan, Erivan, Tebriz, Irak ve Doğu Anadolu’nun Osmanlı toprağı olduğu kabul ediIdi. (Amasya Antlaşması) (1555)

NOT:

Osmanlı Devleti ile Safeviler arasındaki ilk resmi antlaşmadır. Osmanlı Devleti bu sayede Basra Körfezi’ne kadar ulaşarak Hint Okyanusu ile deniz bağlantısını sağladı.

► Denizlerdeki Gelişmeler:

Rodos’un Fethi (1522):

Fatih döneminde kuşatılan ancak alınamayan Rodos, 1522 yılında Osmanlı topraklarına katıldı.

NOT:

Rodos’un fethi ile Ege Denizi’ndeki Osmanlı hakimiyeti kesinleşmiş ve Ege Denizi Türk gölü haline gelmiştir.

► Cezayir’in Osmanlı Devleti’ne Bağlanması (1533)

Bu dönemde Barbaros Hayreddin Paşa Osmanlı Kaptan-ı Deryalığına getirildi ve Cezayir Osmanlılara bağlandı. Cezayir Beylerbeyliği de Barbaros Hâyreddin Paşa’ya verildi. Barbaros Hayreddin Paşa, Kap- tan-ı Derya olduktan sonra Venediklilerine elinde bulunan Korfu Adası’nı kuşattı. Pek çok kayıp verilmesi üzerine kuşatma kaldırıldı (1537). Barbaros Hayreddin Paşa bundan sonra Ege Denizi’nde Venediklilerin elinde bulunan adaları aldı.

Preveze Deniz Savaşı (1538):

Nedenleri:

  • Osmanlı donanmasının Ege ve Akdeniz’de güçlenmesi,
  • Osmanlı donanmasının Korfu Adası’nı kuşatması,
  • Osmanlı Devleti’nin Avusturya ve Roma Germen İmparatorluğu ile mücadele halinde olması

Bu nedenlerden dolayı Osmanlı Devleti’ne karşı Akdeniz’de; Venedik, Ceneviz, Malta, İspanya ve Portekiz hükümetleri büyük bir haçlı donanması oluşturdular. Savaş Osmanlı kuvvetlerinin büyük bir zaferiyle sonuçlandı.

Sonuçları:

  • Akdeniz Türk gölü haline geldi.
  • Venedik, Osmanlı Devleti’ne 300 bin altın savaş tazminatı ödemeyi kabul etti.
  • Venedik, Mora ve Dalmaçya kıyılarındaki bazı kaleleri Osmanlı Devleti’ne bıraktı.

► Trablusgarp’ın Fethi (1551):

  • Turgut Reis’in gayretleriyle Trablusgarp ve Bingazi Sen Jon şövalyelerinden alındı.

► Cerbe Deniz Savaşı (1560):

  • Turgut Reis İspanyolların elindeki Cerbe Adası’nı kuşattı. Haçlı donanması Cerbe’de ağır bir yenilgiye uğratıldı ve ada fethedildi.

► Malta Seferi (1565):

Cezayir ve Trablusgarp’ın güvenliği açısından Malta Adası’nın alınması gerekliydi. 1565 yılında Osmanlı kuvvetleri Malta’yı kuşattı fakat başarılı olamadı.

Hint Deniz Seferleri (1538 – 1553)         

Nedenleri:

  • Portekizlilerin Baharat Yolu’nu denetim altına alması,
  • Portekizlilerin Müslüman tüccarlara zarar verme-
  • Hindistan’daki Müslüman emirliklerin Osmanlı Devleti’nden yardım istemesi

Seferler:

  1. Süleyman Paşa (1538)
  2. Piri Reis (1551)
  3. Murat Reis ( 1552)
  4. Şeydi Ali Reis (1553)

Sonuçları:

Hint Deniz Seferleri’nde istenilen sonuç elde edilemedi.

  • Yemen, Eritre, Sudan sahilleri ve Habeşistan’ın bazı kısımları Osmanlı topraklarına katıldı.
  • Arap Yarımadası tamamen Osmanlı denetimine alındı.
  • Kızıldeniz yabancı güçlere kapatılarak Osmanlı egemenliği sağlandı.

► Hint Deniz Seferleri’nin Başarısız Olma Nedenleri:

  • Hindistan’daki Müslümanların Osmanlı donanmalarına gerekli yardımı yapmaması,
  • Seferlere gerekli önemin verilmemesi,
  • Seferlerde siyasi ve askeri amaçların olmaması yardım gayesiyle düzenlenmesi,
  • Osmanlı gemilerinin Okyanus dalgalarına uygun yapılmamış olması,
  • Osmanlı Devleti’nin Okyanusa kıyısının olmaması

► Zigetvar Seferi (1566):

Avusturya’nın vergisini düzenli ödememesi ve Erdel’in içişlerine karışması üzerine sefere çıkıldı. Zigetvar Kalesi alındı. Ancak Kanuni bu sefer sırasında öldü.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir