Doğal Kaynak Nedir? | Sınıflandırılması | Çeşitleri

Doğal kaynak nedir? Doğal kaynakların sınıflandırılması, Doğal kaynak çeşitleri nelerdir?

Doğal Kaynak Nedir?

Doğal çevredeki şartlara bağlı olarak oluşan, oluşum aşamasında insanların etkili olmadığı tüm zenginliklere doğal kaynak denir. Hava, su, bakır, krom ve kömür doğal kaynaklara örnek verilebilir.

Doğal kaynaklar olmasaydı hem yaşamdan hem de beşeri faaliyetlerden söz edemezdik. Örneğin; toprak olmadan tarım yapılamazdı ya da su olmasaydı fotosentez olayı gerçekleşmezdi.

a-) Doğal Kaynakların Sınıflandırılması

Doğal kaynakların tükenebilirlik durumuna göre sınıflandırılması şöyledir:

Tükenebilir doğal kaynaklar

  • Petrol
  • Madenler
  • Doğal gaz
  • Kömür

Dünyanın önemli kömür havzaları

Amerika:

ABD dünyanın en zengin kömür yataklarına sahiptir. Kömür yatakları Appalaş Dağları boyunca uzanır. Üretilen kömür göller bölgesindeki sanayide kullanılır.

Avrupa:

İngiltere, Almanya, Belçika, Fransa ve Polonya’da kömür yatakları vardır. Bu bölgelerde metal sanayisi gelişmiştir.

Asya:

Çin, Hindistan ve Rusya Federasyonu’nda taş kömürü yatakları bulunur. Çıkarılan kömür, bu sahalarda kurulan sanayi tesislerinde kullanılır. Kalküta’nın batısında ve Hint Yarımadası’nın kuzeydoğu ucunda kömür üretilir.

Avustralya:

Avustralya’da ana kömür sahası ve buna bağlı olarak gelişen metal sanayisi Sydney ve Brisban civarındadır.

Güney Afrika Cumhuriyeti:

Genellikle çıkardığı taş kömürünü ihraç etmektedir.

Tükenmeyen doğal kaynaklar:

  • Rüzgâr
  • Dalga
  • Su
  • Güneş

Belirli şartlar dâhilinde kendini yenileyen doğal kaynaklar:

  • Orman
  • Toprak
  • Hava
  • Jeotermal enerji

Doğal kaynaklar oluşumlarına göre (organik ve inorganik) oluşum yerlerine göre yer altı ve yer üstü) beslenme konumlarına göre (besin maddesi olan ve olmayan) gibi sınıflandırmalara da tabi tutulabilir.

b-) Doğal Kaynakların Faydaları

Doğal kaynaklar geçmişten günümüze kadar insanlar tarafından farklı şekillerde kullanılmıştır. Doğal kaynakların kullanım biçiminde teknolojideki gelişmeler belirticiyi olmuştur. Örneğin; Kaba Taş Çağı’nda avcılık amaçlı kullanılan taşlar günümüzde inşaatlarda kullanılmaktadır. Önceleri temizlik ya da tarım amaçlı kullanılan su, dinamonun icadıyla enerji üretiminde kullanılmıştır. Petrol, doğal gaz, kömür gibi doğal kaynaklar ise hem endüstri de enerji kaynağı olarak hem de konutların ısıtılmasında kullanılır.

c-) Doğal Kaynaklar ve Kalkınma

Doğal kaynaklar, ülkelerin önemli zenginlikleridir. Ancak doğal kaynaklara esas değer kazandıran, doğal kaynaklardan maksimum düzeyde bilinçli yararlanmaktadır. Doğal kaynaklardan bilinçli yararlanan, teknik icatları kullanan ülkeler ekonomik anlamda diğer ülkelerin önüne geçebilmektedirler.

Doğal kaynaklara, önemini kazandıran gelişmelerin başında Sanayi Devrimi gelir. Sanayi Devrimi’yle birlikte kömür ve demir önemi artan iki doğal kaynak olmuştur.

Azerbaycan ve Ekvator gibi ülkelerin ekonomisinde doğal kaynaklardan olan petrol oldukça önemlidir.

ç-) Doğal Kaynak ile Ekonomi İlişkisi     

1-) Zengin doğal kaynaklara sahip bazı ülkeler teknik bilgi ve sermaye bakımından yetersiz oldukları için yeterince gelişmemişlerdir. Örneğin; Nijerya Afrika’nın en çok petrol üreten ülkesi olmasına rağmen halkın büyük bir kısmın gelin ve yaşam standardı çok düşüktür.

2-) Büyük sermaye ve doğal kaynaklara sahip gelişmiş ülkeler, doğal kaynaklardan etkin şekilde faydalanma yollarını aramaktadır. Örneğin; Rusya Federasyonu’nda zengin doğal kaynaklar vardır. En önemli yer altı kaynağı petrol, doğal gaz ve demirdir. Ayrıca Sibirya’daki ormanlar ülke için büyük bir zenginlik kaynağıdır.

3-) Moğolistan gibi geri kalmış ve doğal kaynak yönünden fakir olan ülkeler zaten kıt olan kaynaklarından teknik ve sermaye eksikliği yüzünden etkin bir şekilde faydalanamamaktadır.

4-) Doğal kaynaklar yönünden fakir ancak sermaye, iş gücü ve teknoloji açısından zengin olan ülkeler; dışarıdan ham madde alıp işleyerek açıklarını kapatmaktadır. Örneğin, İsrail ve Japonya doğal kaynak türü ve rezervi bakımından çok fakir olmasına rağmen yukarıda ifade edilen özelliklerini kullanarak bu alandaki açığını kapatmıştır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir