Açıklayıcı Anlatım Nedir? | Özellikleri | Örneği

Açıklayıcı anlatım nedir? Açıklayıcı anlatım özellikleri nelerdir? Açıklayıcı anlatım örneği.

Açıklayıcı Anlatım Nedir?

Herhangi bir olay, durum ya da kavram hakkında bilgi vermek amacı taşıyan yazılardaki anlatım biçimidir. Amaç o konuda okuyucunun bilgi sahibi olmasıdır. Yazar bir düşünce taraftarı değildir. Düşüncenin doğruluğu veya yanlışlığıyla ilgilenilmez. Bahsettiğimiz konuda karşımızdakinin aklına gelebilecek sorulara bir çeşit cevap verme tarzında bir anlatım yaparız.

Tanımlamalardan, karşılaştırmalardan ve örneklerden yararlanılır. Açık bir üslup, yalın bir dil kullanılır. Süslü, sanatlı söyleyişler görülmez.

Sözcükler ve sözler genellikle gerçek anlamlarında kullanılır ve bu tür anlatımlarda konunun en belirgin ayrıntıları göz önüne serilir.

Açıklayıcı Anlatım Özellikleri

  • Konuyu öğretmek esastır.
  • Bir sorun ve o sorunun çözümü vardır.
  • Konuyla ilgili sorular yeterince aydınlatılır.
  • Ele alınan konunun anlaşılması için yer yer tanımlama, tanık gösterme, örnekleme, benzetme, somutlama gibi anlatım tekniklerinden yararlanılır.
  • Açıklayıcı anlatımda “niçin, nasıl, neden” gibi soruların cevabı vardır.
  • Bilgi vermek temel amaçtır.
  • Çok fazla devrik cümle kullanmaktan kaçınılır, anlatımın yalın olmasına özen gösterilir.

Açıklayıcı Anlatım Örneği

Örnek:

Yazı, insanoğlunun belleğinin yükünü hafifletmiş, düşünsel enerjisini başka işlere yöneltebilmesini sağlamıştır. Yazının kullanımı bilginin yalnızca niceliksel birikimine değil, niteliksel gelişimine de katkıda bulunmuştur. Basım yoluyla çoğaltım, bu gelişmeye daha geniş ve yeni boyutlar katmış, ivme kazandırmıştır. Böylece, insanlar ve toplumlar arasında dünya görüşleri ve ideolojiler açısından da etkileşime kaynaklık etmiştir.

Yazar bu parçada “yazı” ile ilgili bilgi vermektedir. Yazının önemini vurgulayıp açıklamalarda bulunmaktadır. Sözcükleri gerçek anlamlarıyla kullanmış ve sanatlı bir yol izlemiştir.

Örnek:

Seyahatname, aynı zamanda otobiyografik bir eserdir. Eserin asıl kahramanı Evliya Çelebi; ailesinin geçmişinden başlayarak kendi hayat hikâyesini samimi bir dille anlatır. Yazar bütün zaafları, korkuları, sevinçleri, hayalleri ve başkasının itiraf etmekten çekineceği özel bilgileri vermekten çekinmez. “Şöyle söylesem yanlış anlaşılırım.” Korkusunu taşımaz.

Metinde Evliya Çelebi’nin Seyahatname adlı eseri hakkında bilgi vermektedir.

Örnek:

Yahya Kemal, 2 Aralık 1884’te Üsküp’te doğdu. Asıl adı Ahmet Agâh’tır. İlköğrenimine, Üsküpteki Mekteb-i İreb adlı özel okulda başladı. Ortaöğrenimini ise, Üsküp ve Selânik’te yaptı. Şiire karşı daha okul sıralarından başlayarak, büyük bir ilgisi vardı. 1902 baharında eğitim için İstanbul’a gönderildi ise de buna olanak bulamadı.

Parçada bir sanatçının yaşamı hakkında öğretici bilgiler verildiği için parçanın anlatım biçimi açıklamadır. Açıklayıcı anlatım biçiminde amaç okuyucuyu bilgilendirmektir.

Örnek:

Ortaçağ Avrupası’nda akıl hastalıkları doğaüstü güçlere bağlanırdı. Hastalardan cinleri çıkarmak için hastalara işkence edilirdi. Bilimin gelişmesi, akıl hastalıklarının bedensel rahatsızlıklar gibi algılanmasını sağladı. Ancak, bugün de akıl hastaları pek çok kişi tarafından doğaüstüne yakın bulunuyor.

Örnek:

Eğitimde öğrenci – öğretmen ilişkisi bilgiden bile önemlidir. Her önemli eğitim projesi önce bu konudaki görüşünü açıklar. Öğretmen bir hizaya sokucu ve bilgi aktarıcı mıdır, yoksa bir yol gösterici ve kolaylaştırıcı mıdır? Sadece her eğitim kuramı değil, her öğretmen de, öğretmenlik tarzıyla bu soruya bir karşılık vermelidir.

One comment

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir