Yenilenebilir ve Yenilenemez Enerji Kaynakları Nelerdir?

Yenilenebilir enerji kaynakları nelerdir? Yenilenemez enerji kaynakları nelerdir?

YENİLENMEYEN ENERJİ KAYNAKLARI

Kömür

Tortul çökellerin arasında bulunan bitkisel kökenli, katı ve karbon bakımından zengin bir kayaçtır. Kömürün enerji verimi karbon oranına göre değişir. En verimli kömür türü antrasit (%90 – 95 oranında karbon içerir.) olup bunu taşkömürü (%70 – 90 oranında karbon içerir.) ve linyit (%50 – 65 arasında karbon içerir.) kömürü izler.

Sanayi Devrimi sürecinde buhar makinesinin icadı ve sanayide kullanılması, kömürün önemini arttırmıştır. 18. yüzyıldan itibaren kullanımı hızla artan kömür, çoğunlukla demir – çelik endüstrisinde, termik santrallerde, ulaşımda ve binaların ısıtılmasında kullanılmaktadır. Kömür üretimi en fazla olan ülkeler; Rusya, Çin, ABD, Almanya, Hindistan, Avustralya ve G. Afrika Cumhuriyetedir.

Petrol

Yerkabuğunun çukur sahalarında (deniz, göl vb.) biriken bitki ve hayvan kalıntılarının milyonlarca yıl boyunca çürüdükten sonra oluşan yağlı ve sıvı maddeye petrol denir. Petrol, kimya sanayisinin hammaddesidir.

Petrol, 19. yüzyılda içten patlamalı ve içten yanmalı motorların icadından sonra önem kazanmıştır. 20. yüzyıldan itibaren hem petrokimya sanayisinin hem de otomotiv sanayisinin hızla gelişmesi petrol tüketimini arttırmıştır. Günümüzde en yaygın kullanılan enerji kaynağı olan petrol; elektrik üretiminde, akaryakıt (benzin, motorin, fueloil vb.) yapımında, boya ve plastik yapımında vb. alanlarda kullanılmaktadır. Dünya genelinde petrol üretimi en fazla olan ülkeler; Suudi Arabistan, Rusya, ABD, Iran, Kuveyt, Irak, Venezuela, BAE ve Meksika’dır.

Doğal Gaz

Bitki ve hayvan kalıntılarının milyonlarca yıl boyunca yerkabuğunun derinliklerinde kimyasal dönüşüme uğramasıyla oluşan yanıcı, renksiz ve havadan hafif bir gazdır. Doğal gaz yatakları çoğunlukla petrol yataklarıyla paralellik gösterir. Doğal gazın taşınmasında hem boru hatları hem de kara ve deniz yolları kullanılır. Petrol ve kömüre göre çevreyi daha az kirletmesi bakımından diğer fosil yakıtlardan ayrılır. Doğal gaz; elektrik üretiminde, ısıtma sistemlerinde, ulaşımda, çeşitli sanayi kollarında vb. kullanılmaktadır. Dünya genelinde doğal gaz üretimi en fazla olan ülkeler; Rusya, ABD, Kanada, İran, Kazakistan, Suudi Arabistan ve Nijerya’dır.

Nükleer enerji

Uranyum, toryum gibi radyoaktif elementlerin atomlarının parçalanmasıyla açığa çıkan yüksek ısıdan elde edilen enerjiye nükleer enerji denir. Elektrik üreten nükleer santrallerin kuruluş maliyetleri oldukça yüksek olup birim enerji maliyetleri ise düşüktür. Dünya elektrik üretiminde nükleer enerjinin payı %17 dir. Ayrıca nükleer teknolojiden tıpta, sanayide ve silah yapımında da yararlanılmaktadır, Nükleer tesislerden çıkan radyoaktif atıklar ciddi çevre sorunları oluşturur. Nükleer enerji üretimi 31 ülkede yapılmaktadır. En çok nükleer santral bulunan ülkeler; ABD, Fransa, Japonya, Rusya, İngiltere, G. Kore ve Kanada’dır.

YENİLENEBİLİR (ALTERNATİF) ENERJİ KAYNAKLARI

Güneş Enerjisi

Güneş ışınlarının çeşitli biçimlerde kullanılmasıyla elde edilen temiz ve tükenmeyen bir enerji kaynağıdır. Güneş enerjisinden yararlanma süresi iklim koşullarıyla yakından ilişkilidir. Bu enerji kaynağından geçmişte tarımda ve ısıtma işlemlerinde, günümüzde ise gelişen teknolojinin etkisiyle elektrik üretiminde, modem ısıtma ve soğutma sistemlerinde, ulaşım ve iletişim araçlarında yararlanılmaktadır. Güneşlenme süreleri uzun olan Kuzey Afrika, Ortadoğu, Orta Asya, Akdeniz Havzası, Avustralya ve Güney Afrika’da güneş enerjisinden yararlanma olanaktan daha fazladır.

NOT:

Güneş enerjisiyle çalışan ve pişirme amaçlı kullanılan sistemleri güneş ocağı denir. Güneş ocağı yakıtsız, ekonomik, çevreci, yerli ve ithal enerji kaynaklarına alternatif olmanın yanında orman tahribatını önlemeye yardımcı olabilmektedir;

Hidroelektrik Enerji

Yatak eğimi ve akım miktarı fazla olan akarsular üzerine kurulan barajlarda biriktirilen sulardan elde edilen temiz bir enerjidir. Dünyada en yaygın kullanılan yenilenebilir enerji kaynağı olup toplam elektrik üretiminin 1/6’sı hidroelektrik santrallerden elde edilmektedir. Hidroelektrik enerjinin üretim maliyetleri diğer yenilenebilir enerji kaynaklarına göre daha düşüktür. Ayrıca barajların hava kirliliği oluşturmaması, sel ve taşkınları önlemesi, tarıma sulama suyu sağlaması vb. bakımından da önemli avantajlara sahiptir. Hidroelektrik enerji üretimi en fazla olan ülkeler; Brezilya, Rusya, ABD, Kanada ve Norveç’tir.

Rüzgâr Enerjisi

Rüzgâr şiddetinin fazla, esme sıklığının elverişli olduğu yerlerde, bir kule üzerine yerleştirilmiş pervanelerin döndürülmesiyle elde edilen enerjidir. Dünyada kullanılan en eski enerji kaynaklarından biri olan rüzgâr gücünden, İlk Çağ’da deniz ulaşımı ve değirmenlerde yararlanılmıştır. Rüzgâr gücünden elektrik üreten ilk türbin 1890 yılında Danimarka tarafından geliştirilmiştir. Günümüzde rüzgâr enerjisi üretimi en fazla olan ülkeler; ABD, Almanya, Danimarka, Hollanda, Hindistan ve İngiltere’dir. Rüzgâr enerjisine yönelik yatırımlar hızla artmaktadır.

Jeotermal Enerji

Yerkabuğunun işletilebilir derinliklerinde birikmiş ısının oluşturduğu, çeşitli kimyasallar içeren sıcak su, buhar ve gazlardan üretilen enerjiye denir. Jeotermal enerji üretimi, aktif fay hatları üzerinde dağılış gösteren kaplıca ve gayzer bölgelerinde yapılır. Jeotermal ‘enerjiden elektrik üretiminin yanı sıra ısıtma sistemlerinde, sağlık turizminde ve sanayide de yararlanılır. Dünyada jeotermal enerji üretimi en fazla olan ülkeler; ABD, Filipinler, Meksika, İtalya, İzlanda ve Japonya’dır.

Dalga ve Akıntı Enerjisi

Özellikle okyanus kıyılarında dalga ve akıntılara hareketiyle ortaya çıkan güçten elde edilen enerjidir. Dalga gücünden elektrik üreten en büyük santral Kuzeybatı Fransa kıyılarındadır. Gelgit genliğinin yüksek olduğu kıyılarda oluşan akıntılardan ise Fransa, Rusya, Çin ve Kanada’da elektrik üreten tesisler bulunmaktadır.

Biyokütle Enerjisi

Çeşitli organik maddelerin enerji kaynağı olarak kullanılmasıdır. Geleneksel biyokütle enerjisinde bazı bitkiler (odun, çalı vb.) ve hayvansal atıklar yakılmakta, modern biyokütle enerjisinde ise yetiştirilen bazı bitkilerden ve organik atıklardan (çöp) yararlanılmaktadır. Başlıca biyokütle enerji kaynaklan; odun, yağlı tohum bitkileri, elyaf bitkileri, mısır, fasulye, tezek vb. dir.

Organik maddelerin oksijensiz ortamdaki fermantasyonu sonucunda ortaya çıkan renksiz ve yanıcı gazdan elde edilen enerjiye biyogaz (biyomas) adı verilir. Biyogaz; ısıtma sistemlerinde, motor yakıtı olarak ulaşımda, elektrik üretiminde ve yakıt pillerinde kullanılabilmektedir. Biyogaz kullanımı en fazla olan ülkeler; Çin, Hindistan, Kanada, Brezilya ve Güney Kore’dir.

NOT:

Yağlı tohum bitkilerinden elde edilen yağların veya hayvansal yağların bir katalizör yardımıyla alkol ile reaksiyonu sonucunda açığa çıkan ve yakıt olarak kullanılan ürüne “biyodizel” denir.

Hidrojen Enerjisi

Tüm yakıtlar içinde en fazla enerji verimine sahip olan madde hidrojendir. Fosil kaynaklar, su ve biyokütleden elde edilebilen hidrojenin önümüzdeki yıllarda önemli bir enerji kaynağı olarak kullanılacağı tahmin edilmektedir. Hidrojen, gaz ve sıvı halde depolanabilen, güvenli olarak her yere taşınabilen ve doğal çevreye çok zarar vermeyen bir maddedir. Hidrojenden; motor yakıtı yapımında, sanayide, elektrik üretim

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir