Türkiye’de Yetiştirilen Tarım Ürünleri

Türkiye’de yetiştirilen başlıca tarım ürünleri nelerdir?

Türkiye’de yetiştirilen başlıca tarım ürünleri:

1-) Tahıllar

a) Buğday

Hem genelde hem de tahıllar içerisinde en çok ekilen ve üretilen tarım ürünüdür. Filizlenme döneminde su ve nemli hava, olgunlaşma döneminde ise kuraklık ister. Doğu Karadeniz kıyıları ve Doğu Anadolu’nun yüksek platoları haricinde her yörede üretimi yapılmaktadır. Un ve unlu gıda endüstrisinin hammaddesidir.

NOT:

Buğday üretiminin yıldan yıla değişim göstermesinin en önemli nedeni, yağışlardaki kararsızlıklardır. Yağışlı yıllarda buğday verimi artarken kurak geçen yıllarda buğday verimi azalır.

b) Arpa

Buğdaydan sonra en çok ekilen ve üretilen tahıldır. Buğday tarımı yapılan yerlerde yetiştirilebilmekle beraber, soğuğa dayanıklı olduğundan daha yüksek platolarda da tarımı yapılır. Üretimde İç ve Doğu Anadolu bölgeleri ilk iki sıradadır. Hayvan yemi ve bira hammaddesi olarak kullanılır.

c) Mısır

Filizlenme ve olgunlaşma döneminde suya gereksinim duyar. Bu nedenle yaz yağışları olan ya da sulama olanakları gelişmiş, sıcaklıkların yeterli olduğu yörelerde yetiştirilir. Üretimin yaklaşık yarısı Akdeniz Bölgesi’nden karşılanır. Hem besin maddesi olarak hem de yağ ve yem endüstrisinde hammadde olarak kullanılır.

d) Pirinç

Filizlenme ve olgunlaşma döneminde bol suya ve sıcaklığa gereksinim duyar. Genellikle alçak vadi tabanları ve sulak ovalarda yetiştirilir. Üretimin önemli bir kısmı Edirne, Samsun, Çorum ve Balıkesir’de yapılır. Toplam üretim miktarı, tüketim miktarını karşılayamadığından her yıl pirinç ithalatı yapılır.

NOT:

Çeltik (pirinç) tarlaları, sıtma hastalığına yol açan sivrisineklerin üremesine uygun ortam oluşturur. Bu nedenle pirinç üretimi alanları devlet tarafından sınırlandırılmış olup, ekim alanları büyük şehirlerin uzağındadır.

Türkiye’de yetiştirilen başlıca tarım ürünleri

2-) Baklagiller

Başlıca baklagiller: nohut, mercimek, fasulye ve bakladır. Nohut ve mercimek yetişme döneminde yağış, olgunlaşma döneminde sıcak ve kurak hava koşulları ister. Fasulye ve bakla ise 2000 m. den alçak ve yazın sulanabilen arazilerde yetişir.

Nohut ve yeşil mercimek üretiminde İç Anadolu, kırmızı mercimek üretiminde Güneydoğu Anadolu, fasulye üretiminde Karadeniz, bakla üretiminde Ege bölgeleri ilk sıradadır. Baklagiller, topraktaki azotlu bileşik oranını arttırması ve toprağı verimli hale getirmesi bakımından önemlidir.

3-) Endüstri Bitkileri

a) Şekerpancarı

Genellikle iç tarım bölgelerindeki sulanabilen ovalarda yetiştirilir. Ticari değeri yüksek olan bir ürün olmadığından kıyı ovalarında üretimi çok azdır. Şeker endüstrisinin hammaddesidir.

Ayrıca dayanıksız bir ürün olduğundan, pancar ekimi şeker fabrikalarının bulunduğu yörelerde yapılır. Üretimin yarısından çoğunu İç Anadolu Bölgesi karşılar.

b) Pamuk

Filizlenme döneminde nem ve suya, olgunlaşma döneminde ise tam kuraklığa gereksinim duyar. Genellikle gevşek kumlu yapılı alüvyal topraklarda yetiştirilir. Üretimin yaklaşık yarısı Güneydoğu Anadolu bölgesinde yapılır. Dokuma endüstrisinin hammaddesidir. Türkiye’nin en önemli ihraç ürünlerindendir.

c) Tütün

Filizlenme döneminde yağış, olgunlaşma döneminde sıcak ve kurak hava ister. Kıraç topraklara daha iyi uyum sağlamıştır. Sigara endüstrisinin hammaddesidir. Üretimin yarısından çoğunu Ege Bölgesi karşılar. Bu bölgede üretilen tütünün kalitesi yüksek olduğundan, önemli bir kısmı ihraç edilir.

d) Çay

Her mevsim bol yağışlı olan, nemli ve ılıman iklim koşullarına sahip Doğu Karadeniz kıyı kuşağında yetiştirilir. Tuz ve kireç oranı düşük asidik topraklarda daha verimli olarak yetişir. Üretimin tamamı Doğu Karadeniz kıyılarında 0 – 700 m. yükselti aralığında yapılır. Üretilen çayın bir bölümü ihraç edilir.

e) Haşhaş

Uyuşturucu madde içerdiğinden ekim alanları devlet tarafından sınırlandırılmıştır. Üretimin büyük bir bölümü İçbatı Anadolu’da yapılır. Tohumundan yağ, küspesinden hayvan yemi elde edilir. Kapsülünden ise ilaç endüstrisinde yararlanılır.

f) Keten – Kenevir

Keten bitkisi dokumacılıkta ve yağ endüstrisinde kullanılırken, kenevir bitkisi urgan, çuval ve halat yapımında kullanılır. Ayrıca kenevir bitkisi uyuşturucu madde içerdiğinden ekim alanları devlet kontrolündedir. Üretimi Kastamonu yöresinde yaygındır.

NOT:

  • Pamuk, tütün ve çayın hasat döneminde insan emeğine gereksinim duyulur. Bundan dolayı, bu ürünlerin yoğun olarak yetiştirildiği yerler yılın belli zamanlarında mevsimlik işçi] göçü alı
  • Bir tarım bölgesinde, sulanan arazilerin genişlemesiyle birlikte endüstri bitkilerinin tarımı yoğunlaşır. Çünkü endüstri bitkilerinin ekonomik getirisi daha fazladır.
  • Kıyı ovalarında, tarımı yapılan ürünler arasında endüstri bitkileri ilk sıradadır.

4-) Yağlı Tohumlar

a) Ayçiçeği

Filizlenme döneminde yağış ya da sulama, olgunlaşma döneminde sıcak ve kurak hava ister. Üretimin yaklaşık ¾’ü Marmara Bölgesi’nde yapılır. Yağ endüstrisinin en önemli hammaddelerinden biridir.

b) Zeytin

Kışları ılık ve yağışlı, yazları sıcak ve kurak geçen Akdeniz iklimine uyum sağlamış bir bitkidir. Don olayına dayanıklı değildir. Üretimin yaklaşık yarısı Ege Bölgesi’nden karşılanır. Zeytinyağı üretiminin bir bölümü ihraç edilir.

c) Susam

Akdeniz iklimine uyum sağlamış, yağ oranı yüksek bir bitkidir. Üretimi Akdeniz Bölgesi’nde yoğunlaşır.

d) Soya Fasulyesi

 Nemli, yağışlı ve ılıman iklim koşullarına uyum sağlamıştır. Yazları kurak geçen yerlerde sulamayla yetiştirilir. Üretim Akdeniz Bölgesi ile Samsun – Ordu arasındaki kıyı kuşağında yoğunlaşır.

5- ) Yem Bitkileri

Başlıca yem bitkileri korunga, fiğ, yonca ve burçaktır. Genellikle et ve süt verimini arttırmak amacıyla besi ve ahır hayvancılığının sürdürüldüğü yerlerde ekilir.

6-) Sebzecilik

Türkiye’de hem iklim çeşitliliğinin fazla olması hem de tarım arazilerinin dar ve dağınık olması sebzecilik faaliyetlerinin yaygın olmasında etkili olmuştur. Bunun yanında sulanabilen arazilerin genişlemesi ve gübre kullanımının yaygınlaşması da sebzeciliği olumlu yönde etkilemiştir. Sebze üretiminin yaklaşık ¾ ‘ünü Akdeniz, Ege ve Marmara bölgeleri karşılar.

Turfandacılık: Kış süresi kısa, yaz süresi uzun olan yerlerde, daha kısa sürede ve mevsiminden önce yetiştirilen sebzecilik faaliyetleridir.

Seracılık: Kışların ılık, güneşlenme süresinin uzun olduğu yerlerde, cam veya naylonla kaplanmış ortamlarda yapılan tarımsal faaliyetlerdir.

7-) Meyvecilik

a) Fındık

Anavatanı Karadeniz Bölgesi’dir. Her mevsimi nemli ve yağışlı olan ılıman iklim koşullarına uyum sağlamıştır. Üretimin yaklaşık % 85’ini Karadeniz, % 15’ini Marmara bölgesi karşılar. Türkiye’nin tarımsal İhracatında önemli bir yeri vardır.

b) Turunçgiller

Kışları ılık, yazları sıcak ve kurak olan yerlerde sulamayla yetiştirilir. Don olayından olumsuz etkilenir. Üretimin yaklaşık % 80’ini Akdeniz Bölgesi karşılar. Bir bölümü (portakal, mandalina, limon) yurt dışına ihraç edilir.

c) Üzüm

Yazları sıcak ve kurak geçen her bölgede yetiştirilir. Düşük kış sıcaklıklarına dayanıklıdır. Türkiye’de en yaygın ve en çok üretilen meyvedir. Üretimin yaklaşık % 40’ım Ege Bölgesi karşılar. Kurutulmuş çekirdeksiz üzümün önemli bir bölümü ihraç edilir.

d) Elma

Türkiye’nin her bölgesinde, 1500 m’den yüksek olmayan yerlerde yetiştirilir. Düşük kış sıcaklıklarına dayanıklı bir bitkidir. Üretimde İç Anadolu ve Akdeniz bölgeleri ilk iki sıradadır.

e) İncir

Akdeniz iklimine uyum sağlamıştır. Don olayına karşı dayanıksızdır. Üretimin yaklaşık % 80’ini Ege Bölgesi karşılar. Kurutulmuş incirin önemli bir bölümü ihraç edilir.

f) Antepfıstığı

Yarı kurak iklim bölgelerinde ve kireçli topraklarda yetişen bir bitkidir. Üretimin yaklaşık % 80’ini Güneydoğu Anadolu Bölgesi karşılar. İhracatı yapılan önemli tarım ürünlerindendir.

g) Muz

Nemli tropikal iklim koşullarına uyum sağlamış bir bitki olup, Türkiye’de özel konum koşullarına bağlı olarak yalnızca Antalya – Mersin arasındaki kıyılarda yetiştirilir. Üretim iç pazara yönelik olarak yapılır.

NOT:

  • Türkiye’de tarımın en önemli sorunu sulama yetersizliğidir.
  • Doğal yetişme alanı geniş olan ürünler; buğday, arpa, şekerpancarı, elma ve üzüm iken doğal yetişme alanı dar olan ürünler; muz, çay, turunçgiller, fındık ve zeytindir.
  • Türkiye; fındık, kuru üzüm, kuru incir, kuru kayısı ve antepfıstığı ihracatında dünya birincisidir.
  • Haşhaş, kenevir, tütün, pirinç, şekerpancarı gibi ürün alanı ya da üretim miktarı devlet kontrolündedir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir