Mondros Ateşkes Antlaşması Maddeleri | Nedenleri | Sonuçları

Mondros Ateşkes Antlaşması’nın maddeleri nelerdir? Mondros Ateşkes Antlaşması’nın nedenleri nelerdir? Mondros Ateşkes Antlaşması’nın sonuçları nelerdir?  

Mondros Öncesi Genel Durum

Padişah V. Mehmet Reşat ölmüş ve Vahdettin ikrara gelmişti. İttihat ve Terakki Partisi dağılmış, sadrazam Talat Paşa İntifa etmişti. Cemiyetin ileri gelenleri Enver, Talat Paşa ve Cemal paşalar ülkeyi gizlice terk etmişlerdi. İktidara Ahmet İzzet Paşa Hükümeti gelerek, İtilâf Devletleri’yle Mondros Ateşkes Antlaşması’nı İmzaladı.

Mondros Ateşkesi’nin Nedenleri

  • Müttefiklerimizin yenilgiyi kabul etmeleri,
  • Almanya ile bağlantımızın kesilmesi Almanya’dan yardım gelmemesi,
  • Bulgaristan’ın savaştan çekilmesiyle Batı cephesinin tehlikeye düşmesi,
  • Wilson İlkeleri’nin Türk çoğunlukta olduğu bölgelerde, Türklere kendi geleceklerini belirleme hakkı tanımasının verdiği olumlu havanın etkisi

Mondros Ateşkes Antlaşması (30 Ekim 1918)

Türk tarafını Bahriye Nazırı Rauf Bey, İtilaf Devletleri tarafını İngiliz Amirali Caltrhorpe’nin temsil ettiği bu antlaşma Limni Adası’nın Mondros Limanı’nda yapıldı.

Mondros Antlaşması Maddeleri

1-) Boğazlar, İtilaf Devletleri’nin kontrolüne bırakılacak.

  • Wilson İlkeleri’ne aykırıdır.
  • Osmanlı Devleti’nin Boğazlar üzerindeki egemenliği sona ermiştir.
  • Başkent İstanbul, dolayısıyla, padişah düşman denetimi altına girmiştir.
  • Anadolu ve Trakya arasındaki bağlantı kesilmiştir.

2-) Tüm haberleşme araçları İtilaf Devletleri’nin kontrolüne verilecektir.

  • Direnişçiler arasındaki bağlantının koparılmak istendiğinin kanıtıdır.

3-) Ordular terhis edilecek ve İtilaf Devletleri’nin kontrolüne verilecektir.

  • Osmanlı Devleti’ni savunmasız bırakmak amaçlanmıştır.
  • İtilaf Devletleri yapacakları işgalleri kolaylaştırmak istemişlerdir.
  • İşgallere karşı koyabilecek güçleri yok etmek hedeflenmiştir.

4-) İtilaf Devletleri güvenliklerini tehlikede gördükleri yerleri işgal edebilecektir. (7. madde)

  • Bu madde işgallere ortam hazırlamıştır.
  • Gizli antlaşmaları hayata geçirmek üzere konulmuştur.
  • Wilson İlkeleri’ne aykırıdır.
  • Bu hükmün uygulanması, Osmanlı Devleti’nin fiilen sona erdirecektir.

5-) İtilaf Devletleri, Vilayet-i Sitte’de (Van, Bitlisi Diyarbakır, Erzurum, Elazığ, Sivas) karışıklık çıkarsa buraları işgal edebilecektir. (24. madde)

  • İtilaf Devletleri bu madde ile Doğu Anadolu’da bir Ermeni Devleti kurmak istediklerini göstermişlerdir.

6-) İtilaf Devletlerimin Osmanlı Devleti elinde bulunan esirleri serbest kalacak, Türk esirleri bırakılmayacaktı.

  • Osmanlı Devletimin kayıtsız şartsız teslimini göstermektedir. Eşitlik anlayışına ters düşmektedir.

7-) İtilaf Devletleri kömür, akaryakıt gibi ihtiyaçlarını Anadolu’dan sağlayacaktır.

  • Amacı Osmanlı Devletini ekonomik bakımdan güç duruma sokmak, sömürgecileş

8 -) Liman, tersane ve demiryolları İtilaf Devletleri’nin denetiminde olacaktır.

9-) Savaş gemilerine, ordu, cephane ve araçlarına el konulacaktır.

Mondros Ateşkesi’ne Dayanarak Yapılan İşgaller

30 Ekim 1918’de imzalanan ateşkesten hemen sonra İtilaf Devletleri, savaş sırasında imzaladıkları gizli antlaşmaları kısmen uygulayarak işgallere başlamışlardır.

İngiltere

Musul, İskenderun, Urfa, Antep, Maraş, Kars ve Batum İngiltere tarafından işgal edilmiştir.

İngilizler, 1919 Paris Konferansından sonra Urfa, Antep ve Maraş’ı Fransızlara bırakmıştır.

  • Musul, Mondros Ateşkes Antlaşması hükümlerince işgal edilen ilk bölgedir.

Fransa

Mersin, Dörtyol, Adana ve çevresi ile Urfa, Antep ve Maraş Fransa tarafından işgal edilmiştir.

İtalya

Bodrum, Kuşadası, Marmaris, Fethiye, Konya Antalya ve çevresi İtalya tarafından işgal edilmiştir.

Yunanistan

Paris Konferansı sonunda 15 Mayıs 1919’da İtilaf Devletleri’nin gözetiminde İzmir’i işgal etmiştir. Daha sonra da Afyon ve Bursa yönüne doğru işgallerini genişletmişlerdir.

Mondros Ateşkes Antlaşmasının Sonuçları

  • Osmanlı Devleti fiilen sona ermiştir
  • Milli mücadele dönemi başlamıştır.
  • Anadolu yer yer işgal edilmeye başlanmıştır.
  • Milli müdafaa cemiyetleri kurulmuştur.
  • Azınlık hareketleri şiddetlenmiştir.
  • Kuvay-ı Milliye ortaya çıkmıştır.
  • İtilaf Devletleri’nin donanmaları İstanbul’a gelmiştir.
  • Ümmetçi toplum anlayışından milliyetçi anlayışa geçilmiştir.

Mustafa Kemal, Mondros Ateşkesi imzalandığında Suriye’de Yıldırım Orduları Grup Komutanı’ydı. İstanbul’a çektiği telgrafta özellikle yanlış anlaşılmaya elverişli olan 7. maddeye karşı çıkmış; ama sözünü İstanbul              Hükümeti’ne dinletememiştir.

Yıldırım Orduları dağıtılınca İstanbul’a gelen Mustafa Kemal, İtilaf Devletleri’nin donanmalarını görünce; “Geldikleri gibi giderler” diyerek tepkisini göstermiştir.

NOT:

Mustafa Kemal bu sözü ile Milli mücadelede kararlı olduğunu kanıtlamıştır.

One comment

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir