Dublet ve Oktet Kuralı Nedir?

Dublet kuralı nedir? Oktet kuralı nedir?

Dublet Kuralı

Elementlerin elektron alışverişinde veya elektron ortaklaşmasında oktede ve dublete ulaşma eğilimleri etkilidir.

– Birinci periyottaki soy gaz olan He atomunun tek ve son katmanında 2 elektron vardır ve kararlıdır. Bu duruma dublet kararlılığı adı verilir. Diğer atomların elektron alışverişi yaparak ya da elektronlarını ortaklaşa kullanarak He atomunun kararlı yapısına ulaşması durumuna ise dublet kuralı denir.

He: 2 )

3Li atomunun 1 elektron vererek dublet kuralına uyması aşağıdaki gibi olur.

DUBLET1

Lityum atomunun elektron vererek dublete ulaşması

4Be : 2 ) 2 )  –> son katmanında 2 elektron verir.

8B : 2 ) 3 )  –> son katmanında 3 elektron verir.

Be atomu 2 elektron vererek ve 5B atomu da 3 elektron vererek dublet kuralına uyar. Atom numarası 5’ten büyük olan elementlerin bileşik ya da moleküllerindi dublet kuralına uyması beklenmez.

Hidrojen atomu ise elektronunu başka bir hidrojen atomu ya da ametal ile ortaklaşa kullanarak dublet kuralına uyar. İki hidrojen atomu birer elektronlarını ortaklaşa kullanarak dublete ulaşırlar.

DUBLET2

Hidrojen atomlarının elektron ortaklaşmasıyla dublete ulaşması

Oktet Kuralı

İki ve daha büyük periyodik soy gaz atomlarının son katmanında 8 elektron vardır ve kararlıdır Bu duruma oktet kararlılığı adı verilir. Diğer atomların elektron alışverişi yaparak ya da elektronlarını ortaklaşa kullanarak He dışındaki soy gazların kararlı yapısına ulaşması durumuna ise oktet kuralı denir.

Diğer soy gazlar : …) 8)

Son katmanlarında 1 ya da 2 elektron bulunduran baş grup elementleri (1A ve 2A) her zaman bu elektronlarının tamamını vererek kararlı yapıya ulaşırlar.

DUBLET3

Magnezyum atomunun iki elektron vererek oktede ulaşması

Son katmanında 3 elektron bulunan baş grup (3A) elementlerinden 3. periyottaki Al metali bu üç elektronunu vererek oktet kuralına uyar.

Ancak daha büyük periyotlarda yer alan 3A grubu metalleri 3 elektron verdiklerinde kararlı olmalarına rağmen oktet kuralına uymazlar.

Örneğin galyum elementinin atom numarası 31 dir.

31Ga : 2 ) 8 ) 18 ) 3) şeklinde bir elektron dizilimi vardır.

Son katmanında bulunan 3 elektronunu verdiğinde

31Ga3+ : 2 ) 8 ) 18 )

kararlı iyonu oluşur. Ancak bu iyon oktet ya da dublet kuralına uymuş değildir. Yani bir atomun kararlı bir yapıya ulaşması için mutlaka dublet ya da oktet kuralına uyma zorunluluğu yoktur.

Aynı durum geçiş metalleri, yarı metaller ve ametaller için de geçerlidir.

Uyarı:

Element atomlarının kararlı yapıda olması için dublet ya da oktet kuralına uyma zorunluluğu yoktur.

Aynı tür iki ametal atomu, aralarında elektronlarını ortaklaşa kullanarak oktet kuralına uyabilirler.

Örneğin atom numarası 17 olan iki tane klor atomu aralarında birer tane elektronunu ortaklaşa kullanarak oktet kuralına uyar ve kararlı yapıya ulaşırlar.

oktet4

Klor atomlarının birer elektronunu ortaklaşa kullanarak oktet kuralına uyması

Farklı ametal atomları arasında da elektronların ortaklaşa kullanılması ile kararlı yapı oluşabilir. Örneğin, klor ve hidrojen elementleri birer elektronlarını ortaklaşa kullanarak klor atomu oktede, hidrojen atomu da dublete ulaşır.

oktet5

Elektron ortaklaşmasıyla klor atomunun oktede ve hidrojen atomunun dublete ulaşması

Oktet ve dublete uyarak kararlı hâle gelen atomlar bir soy gaz atomunun kararlılığına ulaşırlar. Bunun dışında da kararlı yapıya ulaşmış durumda iyonlar ya da ortaklaşa elektron kullanmış atomlar olabilir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir