Tarih Nedir? | Türleri | Yardımcı Bilimler| Özellikleri

Tarih kısaca nedir? Tarihin türleri nelerdir? Tarihe yardımcı bilimler nelerdir? Tarihi olay ve olgu kavramları.

TARİH NEDİR?

Tarih, geçmişte yaşamış insan topluluklarının yaşayışlarını, birbirleriyle olan ilişkilerini, yaratmış oldukları kültür ve uygarlık değerlerini, yer ve zaman göstererek, belgelere dayanarak, objektif (tarafsız) ve neden-sonuç ilişkisi içerisinde inceleyen ve anlatan bir bilim dalıdır.

TARİHİN VE TARİHİ OLAYLARIN ÖZELLİKLERİ

Olay: Kısa sürede gerçekleşen siyasi, ekonomik ve toplumsal gelişmelere denir.

Olgu: Birbirleriyle bağlantılı çeşitli olayların sonucu olarak uzun dönemde oluşan gelişmelere denir.

Olay: Malazgirt savaşı   —————-    Olgu: Anadolu’nun Türkleşmesi

Olay: Talas Savaşı        —————-    Olgu: Türklerin Müslüman olması

Olay: Atatürk’ün çeşitli alanlarda inkılâplar yapması    ——————  Olgu: Türkiye’nin çağdaşlaşması

  • Tarih, geçmişte yaşanan olayları inceler. (Tarihi diğer bilimlerden ayıran en önemli özelliktir.) Bu nedenle tarihsel olaylar tekrarlanamaz, gözlemi ve deneyi yapılamaz, kanun ya da kuralı yoktur.
  • Tarihsel bilgiler kesin değildir. Bulunacak her yeni belge tarihsel bilgileri değiştirebilir.
  • Tarihsel olayların yeri ve zamanı belli olmalıdır.
  • Tarihsel olaylar arasında neden-sonuç ilişkisi olmalıdır.
  • Tarihsel olayı oluşturan ya da olayda etkin rol oynayan kişiler belirtilmelidir.
  • Toplumları çok yönlü etkilemelidir.
  • Tarihsel olayları değerlendirirken olayın gerçekleştiği zamanki koşulları göz önünde bulundurmak gerekir.
  • Tarihsel bilginin mutlaka belgelere dayandırılıp kanıtlanması gerekir.

TARİHİN KONUSU

  • İnsan topluluklarının siyasi örgütlenmeleri (klan, aşiret, şehir devleti, devlet, imparatorluk, cumhuriyet gibi)
  • İnsan topluluklarının savaş, barış, antlaşma gibi ilişkileri
  • Yönetim, askerlik, hukuk, eğitim, ekonomi, güzel sanatlar gibi insan topluluklarınca oluşturulan kültür ve uygarlık değerleridir.

TARİHİN KAYNAKLARI

Kaynaklar

a-) Yazısız (Fosiller, mağara resimleri, seramik kaplar, çeşitli araç gereçler vs. (Tarih öncesi devirlerde yazı olmadığı için yazısız kaynaklardan yararlanmaktadır.)

b-) Yazılı (Paralar, kitabeler, tabletler, fermanlar, antlaşma metinleri vs.)

TARİHİN TÜRLERİ

a-) Yazılış Şekillerine Göre

Hikayeci Tarih: Tarihi, neden-sonuç ilişkisine girmeden, bilimsel yöntem ve öğretileri dikkate almadan, aktarımlara ve söylentilere göre ele alıp, inceleyen tarihtir.

Öğretici Tarih: Bazı tarihi olayları ve bu olaylarda etkin rol oynayan kişileri ön plana alarak, toplum üzerinde yönlendirici ve devletle halkı bütünleştirip, kaynaştırıcı bir anlayışla yazılan tarihtir.

Neden-Nasılcı (Araştırmacı-Bilimsel) Tarih: Belgelere dayanarak diğer bilim dallarından da yararlanılarak, olayların nedenlerini ortaya çıkartıp sonuçlara ulaşmayı amaçlayan modern tarihi yazıcılığıdır.

b) Kapsamına Göre

Genel Tarih: İnsan topluluklarının tarihsel süreçte geçirdiği tüm aşamaları, bütünlük ve genellik anlayışı doğrultusunda inceleyen tarihtir.

Özel Tarih: Bir olayın, konunun ya da topluluğun tarihini, derinliğine inceleyen tarihtir.

TARİHE YARDIMCI BİLİMLER

Coğrafya: Tarihi olayın yerinin araştırılıp belirlenmesinde,

Kronoloji: Tarihi olayın gerçekleşme zamanının belirlenmesinde,

Arkeoloji: Tarihi bulguların, eser ve kalıntıların kazı yoluyla ortaya çıkarılmasında,

Antropoloji: İnsanların fiziki, sosyal ve kültürel evriminin incelenmesinde, ^

Paleografya: Eski yazıların incelenmesinde,

Epigrafya: Kitabelerin (anıt) incelenmesinde,

Filoloji: İnsan topluluklarının dillerinin incelenmesinde,

Diplomatik: Siyasal belgelerin incelenmesinde,

Nümizmatik: Eski paraların incelenmesinde,

Kimya (Karbon 14 metodu) : Tarihsel kalıntıların yaşlarının tespit edilmesinde tarih bilimine yardımcı olurlar.

TARİHİN BÖLÜMLERE AYRILMASI 

Tarihi olayların incelenmesini ve öğretilmesini kolaylaştırmak için tarihi bölümlere ayırma ihtiyacı doğmuştur.

Zamana göre: Ortaçağ Tarihi, Yontmataş Tarihi, XX. Yüzyıl Tarihi vb.

Mekâna göre: Avrupa Tarihi, Türkiye Tarihi vb.

Konuya göre: İktisat Tarihi, Dinler Tarihi, Sanat Tarihi, Bilim Tarihi vb.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir