Biruni Kısa Hayatı | Kimdir? | Eserleri

Biruni kısa hayatı, Biruni kimdir? Biruni hakkında kısa bilgi, Biruni eserleri nelerdir?  

BİRUNİ (973 – 1048)

biruni hayatı

Biruni, 973 yılında Doğu Harezmi’n merkezi olan Kas’ta doğdu. Uzman olduğu bilim dallarıyla ilgili eserleri hâla batı dünyasında kaynak olarak kullanılan Biruni, hayatı boyunca yaklaşık 13 bin sayfadan oluşan 150 eser verdi. 70’i astronomi, 20’si matematik ve 18 tanesi edebiyata dairdir. Bunlardan 27’si günümüze kadar gelebilmiştir. Bu eserlerden biri olan Kitab-ı Tahdîd’ü Nihâyeti’l-Emâkin li Tas-hîh-i Mesâfet’il-Mesâkin, bu eser Biruni’nin jeodezi, coğrafya ve astronomi ile ilgili görüşlerini yansıtır ve büyük âlim, dünyanın küre şeklinde ve dönmekte olduğunu ortaya koymaktadır. El-Kanûn’ül-Mes’ûdî Biruni’nin astronomi, coğrafya ve trigonometriyle ilgili başka bir eseridir.

Astronominin kendi zamanına kadar olan gelişimini sistematik şekilde ele alan Biruni, bu eserle trigonometrininde ayrı bir ilim dalı olmasını sağlamıştır. Biruni, tanjant ve kotanjant fonksiyonları ile uğraşmış ve kitaba bir tanjant çizelgesi eklemiştir. Biruni, metot olarak hem teoriği hem de pratiği araştırmalarında uygulayan ilk ilim adamıdır.  Matematikçi olarak yetişen Biruni, trigonometrik fonksiyonlarda yarıçapı bir birim olarak kabul edilmesini teklif eden ilk matematikçidir.

Biruni’nin çağları aşan üstün zekâsı, bugün bile takdir görmeye devam ediyor. Biruni, yaptığı çalışmalar sonucu Güneş’in sabit, dünyanın da güneşin etrafında dönüyor olabileceği sonucuna vardı. Henüz 30 yaşındayken, dünyanın çevre uzunluğunu ufak bir hata payıyla hesaplamayı başardı. Genç bilim insanı, bu keşfi sayesinde haritaların birçoğunda Dünya’nın sadece beşte ikilik bir kısmını resmedildiğini dünyanın geri kalan beşte üçlük kısmının hiçbir haritada gösterilmediğini fark etti.

Birçok mineralinin öz ağırlıklarını ve coğrafi hareketleri inceleyen Biruni, Dünya’nın dengesini koruyabilmesi açısından bu bilinmeyen beşte üçlük kısımda da karalar olması gerektiğini söyledi.

Biruni, Kristof Kolomb’tan 500 yıl önce Amerika kıtasına teorik olarak keşfeden adam olarak anılıyor. Asya’nın içlerinden yaptığı gözlem ve ince hesaplarla dünyanın öbür ucundaki kıtalardan bahsettiği eserleri, astronomi dünyasında hala büyük saygı görüyor.

11. yüzyılda bilime liderlik eden büyük İslam âlimi olan Ebu Reyhan Muhammed bin Ahmed el-Birûnî, 1048 yılında hayata veda etti.

ESERLERİ

  • El-Âsâr’il-Bâkiye an’il-Kurûni’i-Hâli-ye
  • El-Kanûn’ül-Mes’ûdî
  • Kitâb’üt-Tahkîk Mâ li’l-Hind
  • Tahdîd’ü Nihâyeti’l-Emâkin li Tas-hîh-i Mesâfet’il-Mesâkin
  • Kitâbü’l-Cemâhir fî Mâ’rifet-i Cevâ-hir
  • Kitâbü’t-Tefhîm fî Evâili Sıbaâti’t-Tencîm
  • Kitâbü’s-Saydele fî Tıp

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir