Su Döngüsü Nedir?

Su döngüsü kısaca nedir?

su döngüsü

SU DÖNGÜSÜ (HİDROLOJİK DÖNGÜSÜ)

Yeryüzünün yaklaşık 3/4’ü sularla kaplıdır. Su kaynaklarının yaklaşık % 97’sini denizler ve okyanuslar oluşturmaktadır. Kalan kısmını ise göl, akarsular, yeraltı suları ve buzullar oluşturur.

Yerküre üzerindeki su kütlesi hemen hemen sabittir. Su molekülleri atmosfer ve yerküre dışına çıkamaz, ancak güneş enerjisi ve yer çekiminin etkisiyle düzenli olarak hareket eder. Suyun litosfer, hidrosfer ve atmosfer arasındaki bu hareketine su döngüsü adı verilir. Su döngüsünde etkili olan yağış faktörü enlem, yükselti ve iklim özelliklerine bağlı olarak değişiklik gösterir.

Biyosferde en fazla bulunan madde sudur. Canlıların vücutlarının büyük bir bölümü sudan meydana gelir. Su yaşamın kaynağıdır. Su olmadan canlılar yaşayamaz. Karalardaki su döngüsü içerisindeki su miktarı yağış, bitki örtüsü ve toprak özelliklerine göre değişir.

Bitki örtüsü yağışla meydana gelen suyun bir kısmını yaprakları vasıtasıyla tutar, bir kısmını da buharlaşma ile atmosfere geri gönderir. Yapraklarda suyun tutulması bitki örtüsünün sıklığına ve yağışın şiddetine bağlıdır. Yağış sonucu yeryüzüne ulaşan suyun bir kısmı yamaç eğimi ve litolojik özelliklere bağlı olarak akışa geçer. Geriye kalan su ise yer altına sızar. Sızan su, kökleri vasıtasıyla bitkiler tarafından kullanılır. Daha aşağı inen su ise yer altı suyunu oluşturur. Yeryüzüne ulaşan suyun bir kısmı buharlaşarak atmosfere döner. Bir kısmı ise yüzeysel veya yer altı akışıyla göllere veya denizlere ulaşır. Buradan da buharlaşarak tekrar atmosfere döner.

Canlılar yeryüzündeki sulardan her zaman doğrudan yararlanamazlar. Örneğin; suların tuzlu, sodalı veya acı olması, bir kısmının buz hâlinde bulunması canlıların yararlanmasını sınırlandırmaktadır.

Nüfusun artması ile birlikte suya olan ihtiyaç giderek artmaktadır. Gelecekte de su paylaşımının ülkeler arasında önemli bir sorun olacağı tahmin edilmektedir. Doğadaki hidrolik dengenin korunması için, doğa kullanımı ve korunması konusunda duyarlı davranılmalıdır.

Su döngüsünde, suyun hareket etmesini sağlayan olaylar şunlardır;

Buharlaşma: Suyun sıvı hâlden gaz veya buhar haline dönüşmesidir. Okyanuslar, göller ve nehirler buharlaşma yoluyla atmosferdeki nemin yaklaşık 90’mı karşılar.

Terleme: Bitkilerin terlemesiyle oluşan buharlaşmadır. Atmosferdeki nemin yaklaşık % 10’unu karşılar.

Yoğuşma: Havadaki su buharının sıvı hâle, geçmesidir. Yoğuşma, bulutları oluşturur.

Yağış: Suyun bulutlardan katı veya sıvı halde yeryüzüne geri dönmesidir.

Yüzey Akışı: Kar, buz erimeleri, yağışlar sonucu oluşan su ve bazı kaynak sularının eğim doğrultusunda akışıdır. Karalar yüzeyine düşen yağışın çok büyük bir bölümü akarsularla okyanuslara taşınır.

Yer Altı Akışı: Suyun yer altında oluşturduğu kanallar aracılığı ile akışa geçmesidir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir