Bilgi Türleri Nelerdir?

Felsefe bilgi türleri nelerdir?

BİLGİ TÜRLERİ

1-) GÜNDELİK BİLGİ

Gündelik yaşantı sırasında elde edilen bilgilerdir. Gündelik bilgimiz çoğu kez sıradan olaylara dayanır ve algılarımız yoluyla elde edilir. Bulutlu bir havada daha önce yağmur yağmış ve ıslanmışsak, daha sonra havayı bulutlu gördüğümüzde yağmur yağacağını düşünür şemsiye alırız. Burada sistemli bir çalışma, laboratuvar ortamında bir deney yapılmamıştır. Günlük yaşantı sonucunda kişisel bir bilgiye, genellemeye ulaşılır.

Gündelik Bilginin Özellikleri:

  • Kişisel deneyime dayalı öznel bir bilgi türüdür.
  • Amaçlı değildir.
  • Yöntemsizdir.
  • Genel-geçer değildir.
  • Yararlı olmasının yanı sıra kesin bir doğruluk taşımadığı için yanıltıcı da olabilir.
  • Günlük algılara dayanır.

2-) DİNSEL (MİSTİK) BİLGİ

Doğaya ve insana dair her olayı kutsal bir ilkeye yanarak açıklayan bilgi türüne dinsel bilgi denir. Dinsel bilgi kaynağını kutsal kitaplardan, vahiylerden alır. Bu bilgiler sorgulanmaz, inanç yoluyla kabul edilir; yani dogmatiktir. Suje ve obje arasındaki ilişki inanç ve sezgi yoluyla sağlanır.

Müslümanların İslam’ın beş şartına kayıtsız uymaları ya da Musevilerin On Emir’i kabul etmeleri gibi.

Dinsel Bilginin Özellikleri:

  • Dogmatiktir.
  • Eleştiriye kapalıdır.
  • Davranışı belirler.
  • Değişmelere kapalıdır.
  • İnanç ile bilinir, iman ile kabul edilir.
  • Doğruluğu ispatlanamaz.

3-) SANAT BİLGİSİ

Bireyin, güzeli ifade etmek yolunda hayal gücünü duygularını da kullanarak estetik bir nitelik ya da değere sahip ürünler ortaya koymasına sanat denir. Suje ve obje arasındaki ilişkinin yaratıcılık, hayal gücü ya da kişisel coşku ile kurulmasının sonucunda sanat bilgisi ortaya çıkar. Sanatçı; varlığını tamamen kişisel algılarıyla, duygularıyla, kendi estetik anlayışıyla yorumlar ve ortaya koyar. Bu yüzden sanat bilgisi özneldir. Bu öznellik sanat eserini yorumlayanlar için de geçerlidir. Örneğin; bir ressam yaptığı yağlı boya tablonun güzel olduğunu düşünebilir. Bu tamamen o ressamın kişisel fikridir. Aynı zamanda tabloyu görenler arasında da beğenenler ve beğenmeyenler olabilir. Herkes için bir ortak nokta bulmak söz konusu değildir.

Sanat Bilgisinin Özellikleri:

  • Özneldir.
  • Yaratıcı hayal gücüne, duygulara ve coşkuya dayalıdır.
  • Aklı ve mantık ilkelerine dayanmaz.
  • Ölçütü yoktur.
  • Ürünleri somuttur.

4-) BİLİMSEL BİLGİ

Sınırları belirlenmiş, çerçevesi çizilmiş alanlarda, yöntemli-sistemli bir çalışma sonucunda genel geçer bilgiler ortaya koyma çabasına bilim denir. Amaç somut araştırmalar sonucunda, olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkilerini ortaya koymaktır. Her bilim varlığın bir bölümünde bu ilkelerle araştırma yapar. Suje ve obje arasındaki ilişkinin bu ilkelerle kurulması sonucunda ortaya bilimsel bilgi çıkar.

Bilimin amacı; doğada gerçekleşen olayların nedenlerini ve aralarındaki ilişkiyi ortaya koymak; bu bilgileri genellemek, kuramlaştırmak; bunlara dayanarak ileriye dönük kestirimlerde bulunmaktadır.

Bilimlerin Sınıflandırılması

  • Formel bilimler
  • Doğa bilimleri
  • İnsan bilimleri

a) Formel Bilimler

Sembollerle iş gören, içerik değil formla, biçimle ilgilenen bilimlerdir. Matematik ve mantık gibi

b) Doğa Bilimleri

Konusunu doğada gerçekleşen olaylardan ve gerçekliklerden alan, bu somut olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkilerini ve olgusal sonuçları ortaya koymaya çalışan bilimlerdir. Biyoloji, kimya, fizik, zooloji gibi

c) İnsan Bilimleri

İnsan eylemlerini, insanın toplumsal ve kültürel ürünlerini, yapıp etmelerini konu alan bilimlerdir. Tarih, sosyoloji, antropoloji gibi.

5-) TEKNİK BİLGİ

İnsan yaşamını kolaylaştırmak için, pratik fayda amaçlayan bilgi türüdür. Eski çağlarda el becerisini ve kişisel yeteneğe dayanan bilgi türü olarak ortaya çıktı. Bir ağaç kovuğunu ev haline getirme, ok ya da yay yapabilme gibi.

Teknik bilgi, Rönesans sonrası dönemde ise daha sistematik bir biçim aldı ve teknoloji olarak adlandırıldı. Bunda bilimin verilerinin gündelik yaşama sokulma çabası vardır. Yani amaç yine günlük yaşamın kolaylaştırılmasıdır. Bunun örneği de bilgisayar, cep telefonu, televizyon… gibi ürünlerdir.

Teknik Bilginin Özellikleri:

  • Fayda amaçlıdır.
  • Gündelik yaşamın kolaylaşması hedeflenir.
  • Rasyoneldir.

6-) FELSEFİ BİLGİ

İnsanın evreni, hayatı, varlığı, tümel olarak, eleştirel bir tavırla anlama çabasından ortaya çıkan bilgi türüne felsefi bilgi denir. Felsefi bilginin amacı; varlığı tümel olarak kavrayıp, felsefi sistemler oluşturmaktadır. Felsefi bilgi, bilimsel bilgi gibi varlığı parçalara bölerek değil bir bütün olarak ele alır. Bütünsel, tümel açıklamalar getirmeye çalışır. Bunu yaparken deney gibi olgusal yöntemler değil, eleştiri gibi rasyonel (akılcı) yöntemler kullanır.

Felsefi Bilginin Özellikleri:

  • Sistemlidir.
  • Tutarlıdır.
  • Rasyoneldir.
  • Sorgulamacıdır.
  • Özneldir (Subjektiftir).
  • Yığılan, biriken ama ilerlemeyen bir bilgi türüdür.
  • Ölçülemez bu yüzden de kesinlik taşımaz.
  • Tümeldir.
  • Dünya görüşü ve yaşama tarzı oluşturur.
  • İçinde oluştuğu dönemden ve toplumdan etkilenir. Aynı zamanda dönemini ve toplumunu etkiler.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir