İstiare Nedir? | Çeşitleri | Örnekleri

İstiare kısaca nedir? İstiare çeşitleri nelerdir? İstiare örnekleri.

İSTİARE (EĞRETİLEME)

Bir sözcüğün ya da bir varlığa ait özelliğin benzetme amacıyla başka bir varlık ya da kavram için kullanılmasıdır.

– Uzanmışım kumsalda güneş damlar içime!

Yukarıdaki dizede “su”yun özelliği (damlamak) güneşe verildiği için istiare yapılmıştır.

– Salkım salkım tan yelleri estiğinde

Mavi patiskaları yırtan gemilerinle

Uzaktan seni düşünürüm İstanbul

Vedat Türkali

Yukarıdaki parçanın ilk dizesinde “üzüm”ün özelliği (salkım salkım), tan yelleri için kullanılarak istiare yapılmıştır. İkinci dizede de “deniz” sözcüğünün yerine mavi patiska (kumaş) kullanılarak istiare yapılmıştır.

İstiare açık ya da kapalı istiare olmak üzere iki şekilde yapılır.

AÇIK İSTİARE

Bir varlık ya da kavramın adı, başka bir varlık ya da kavramın yerine kullanılarak yapılan istiaredir.

Benzeyen : YOK

Kendisine Benzetilen : VAR

– İki kapılı bir handa

Gidiyorum gündüz gece

Bu dizelerde “dünya”nın yerine “iki kapılı bir han” kullanılmıştır.

Karadutum, çatalkaram, çingenem

Nar tanem, nur tanem, bir tanem

Bu dizelerde “sevgili”yerine “karadut, çatalkara, çingene …”sözcükleri kullanılmıştır.

– Kurban olam, kurban olam

Beşikte yatan kuzuya

Bu dizelerde “kuzu” sözcüğü “bebek” sözcüğü yerine kullanılarak açık istiare yapılmıştır.

– Yüce dağ başında siyah tül vardır.

Benzeyen: (YOK) Bulutlar

Kendisine Benzetilen: (VAR) Tül

KAPALI İSTİARE                

Benzeyenin kullanılmasıyla yapılan istiaredir. Verilen ipuçlarından hareketle benzetilene ulaşırız.

– Can kafeste durmaz uçar

Dünya bir han, konan göçer.

Benzeyen: (VAR) Can

Kendisine Benzetilen: (YOK) “Uçar” fiilinden hareketle canın kuşa benzetildiği sonucuna ulaşıyoruz.

– Ay, zeytin ağaçlarından yere damlıyordu.

Benzeyen: (VAR) Ay

Kendisine Benzetilen: (YOK) “Yere damlıyordu” ipucundan hareketle ayın suya benzetildiği sonucuna ulaşıyoruz.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir