Türkiye’de Görülen İklim Tipleri ve Özellikleri Nelerdir?

Türkiye’de görülen iklim çeşitleri (tipleri) nelerdir? Türkiye’de görülen iklim çeşitlerinin özellikleri nelerdir?

TÜRKİYE’DE İKLİM ÇEŞİTLERİ

Türkiye’de genel olarak dört ana iklim tipi görülür. Bunlar; Karadeniz iklimi, Akdeniz iklimi, karasal iklim ve sert karasal iklimdir.

1-) KARADENİZ İKLİMİ

  • Esas olarak Kuzey Anadolu Dağları’nın Karadeniz’e dönük yamaçlarında görülür. Her mevsim yağışlıdır. Yağışlar genelde yamaç yağışları şeklindedir. Doğu ve Batı Karadeniz Bölümlerinde en fazla yağış sonbaharda, en az yağış ise ilkbaharda düşer. Yıllık yağış miktarları Doğu Karadeniz’de Batı Karadeniz’den daha fazladır.
  • Orta Karadeniz Bölümü’nde ise en fazla yağış daha çok cephesel nedenlerle kış mevsiminde düşer. Yaz kuraklıkları da belirginleşir.
  • Yıllık yağış miktarı Karadeniz ikliminde en az bu bölümdedir.
  • Bu durum yükseltinin azlığı ve kıyıya paralel dağların kıyıdan daha içerlerden geçiyor olması ve rüzgârın daha çok kıyıya paralel esmesiyle ilgilidir.
  • Doğu Karadeniz’de dağlar kıyının hemen gerisinden yükseldiğinden ve hâkim rüzgâr yönüne dik uzandığından diğer bölümlere nazaran daha fazla yağış alır.
  • Karadeniz ikliminin görüldüğü kıyı kesimlerde kar yağışlı gün sayısı azdır. İç kesimlerde ise kar yağışları artar. Özellikle Doğu Karadeniz Bölümü’nün iç kesimlerinde yılın yaklaşık yarısı karlı geçer. Yıllık ortalama sıcaklık 13-15 °C dir. Ocak ayı ortalama sıcaklığı 6-7 °C dir. Özellikle Doğu Karadeniz kıyılarında kış mevsiminde etkili olan föhn rüzgârları kıyılarda sıcaklığın daha yüksek olmasına sebep olur. Temmuz ayı ortalama sıcaklığı 21-23 °C dir. Türkiye’de yıllık sıcaklık farkının en az olduğu iklim türüdür. 13-15 °C dir. Doğal bitki örtüsü ormandır. Yüksek, dağlık alanlarda alpin çayırlar görülür. Nemlilik oranı yüksek olduğundan bu iklimde orman yangınlarına az rastlanır ve tahrip edilen ormanların kendilerini yenilemesi daha kolay olur. Bölgede yağış fazla olduğundan bitkilerin sıcaklık isteği ön plana çıkar.

2-) AKDENİZ İKLİMİ

  • Esas olarak Akdeniz kıyılarında görülmekle birlikte, Ege, Marmara ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde de etkili olmaktadır.
  • Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıdır. Yağış­ların büyük bir kısmı cephe yağışları şeklindedir. En fazla yağış kışın, en az yağış ise yazın düşer. Yaz mevsiminde alçalıcı hava hareketlerinin etkisiyle yağış oluşumuna ender rastlanır. Yaz ve kış yağışları ara­sındaki fark oldukça fazladır. Yıllık yağış ortalaması, 600-1000 mm arasındadır. Yıllık sıcaklık ortalaması 18-20°C dir. Ocak ayı sıcaklık ortalaması 8-10 °C dir. Kış mevsiminde en sıcak iklimdir. Temmuz ayı ortala­ması 28-30°C dir. Yıllık sıcaklık farkı 15-18°C dir. Ege Bölgesi’nde dağların kıyıya dik uzanması, Akdeniz ikliminin iç kesimlere kadar etkili olmasını sağlamıştır.
  • Marmara Bölgesi’nde görülen Akdeniz ikliminde, yaz­lar Akdeniz kıyılarına göre daha serin, kışlar ise daha soğuk ve karlıdır. Bu enlem faktörünün bir sonucudur. Akdeniz ikliminin karakteristik bitki örtüsü makilerdir.

3-) KARASAL (STEP) İKLİM

  • Türkiye’de Karasal İklim, İç Anadolu, doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu bölgeleri ile İç Batı Anadolu Bölümü’nde görülür.
  • Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlıdır. Karasal iklim bölgelerinde maksimum yağış ilkbaharda, minimum yağış ise yazın düşer.
  • İlkbahar mevsiminde sıcaklığın etkisiyle eriyen karlar buharlaşmanın etkisiyle yükselirler ve soğuyarak bulutları sonra da sağanak yağışları oluştururlar. Bu yağışlara İç Anadolu Bölgesi’nde kırkikindi yağışları denir. iç Anadolu Bölgesi’nde ortalama yağış 300-400 mm dir. Yağışın az olması bitki örtüsünün bozkır olmasına neden olmuştur. Bölgede ayrıca tahıl tarımının yaygın olması ve tarlaların nadasa bırakılması da iklim karakteriyle ilgilidir.
  • İç Anadolu’nun kış sıcaklık ortalaması, 1-2°C, yaz sıcaklık ortalaması, 22-23°C, yıllık sıcaklık ortalaması ise, 10-12°C dir. Ege Bölgesi’nin iç batı Anadolu Bölümü’nde de yağışlar kıyı kesimine göre azdır. Yıllık yağış miktarı, 400-500 mm dir. Güneydoğu Anadolu’da ise ortalama yağış, 400-700 mm dir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde kış mevsimi Akdeniz ikliminin etkisiyle çok soğuk olmaz. Yaz mevsiminde şiddetli kuru sıcaklar egemendir. Güneydoğu Anadolu’da yıllık ortalama sıcaklık, 15-160C, kış sıcaklığı, 3-40C, yaz sıcaklık ise, 30-350C dir. Güneydoğu Anadolu’da maksimum yağış kış mevsiminde, minimum yağış ise yaz mevsiminde düşer. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yaz mevsimi sıcaklıkların yüksek olmasından dolayı çok kuraktır. Bu yüzde bitkilerde sulamaya en fazla ihtiyaç duyulan bölgedir.

4-) SERT KARASAL İKLİM

  • Doğu Anadolu Bölgesi’nin kuzeydoğu kesiminde sert karasal iklim özellikleri görülür.
  • Yıllık sıcaklık ortalaması, 4-6°C dir. Bu alanlarda en fazla yağış yaz mevsiminde düşer.
  • Yağışların yaz mevsiminde düşmesinde sıcaklığın İç Anadolu Bölgesi’ne göre daha geç artması (yaz başları) ve buna bağlı olarak oluşan yükselim yağışlarından kaynaklanmaktadır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir