Bitki Formasyonlarının Sınıflandırılması

Bitki formasyonlarının sınıflandırılması konu anlatımı.

YERYÜZÜNDEKİ BİTKİ FORMASYONLARI

Coğrafyada bitkiler ağaç, çalı, ot olarak üç formasyona ayrılır.

A) Ağaç Formasyonu

Yağış ve sıcaklığın elverişli olduğu alanlarda bitkiler ağaç şeklinde gelişir.

Boyu en az 5 metre, çapı da 10 cm’den aşağı olmayan, dal sürgün ve yapraklarının oluşturduğu tepe tacını tek bir gövde üzerinde taşıyan, her yıl çap artımı yaparak kalınlaşan, sürgün vererek boylanan, hücrelerinin büyük bölümü odunlaşmış olan, uzun ömürlü bitkilere ağaç denir.

Bir ağaç; temel olarak kök, gövde, dal ve yaprak olmak üzere 4 ana organdan oluşur. Bu organların biçim, yoğunluk, hacim, ağırlık, boy, çap, yıllık artım gibi özellikleri ağacı biçimlendiren temel özelliklerdir.

Bir ağacın yaşayıp gelişebilmesi için; ışık, sıcaklık, karbondioksit, oksijen, su ve mineral madde gereklidir.

Ağaçların; topraktan su ve mineral maddelerini, havadan ise karbondioksiti almak, güneş enerjisini kullanarak organik madde üretmek, havaya oksijen vermek, canlılara besin ve barınak sağlamak gibi çok önemli işlevleri vardır.

Ağaçlar bu işlevleri yerine getirirken çevrelerindeki canlı ve cansız tüm varlıklarla karşılıklı olarak bireyi bir etkileşim halindedirler. Bu yüzden ağaçlar içinde bulundukları ekosistemler için vazgeçilmez elemanlardır.

Orman; beş metreden daha boylu ağaçlarının baskılı olduğu ve birbirlerini etkileyecek sıklıkta bulunduğu, kendine özgü iklim ve toprak koşulları oluşturduğu bir yaşam birliğidir. Ormanın baskın elemanı ağaçlardır. Bu nedenle orman, ancak orman ağaçlarının toplu halde yaşayabildiği bir ortamda kurulabilir.

Bazı Orman Türleri

Ekvatoral yağmur ormanı: Dünyanın en canlı, en kuvvetli ve yayılma kabiliyeti en yüksek olan orman tipidir. Orman ekosistemi bu tipte en yüksek seviyesine ulaşmıştır. Yüksek sıcaklık ve nemin bir arada bulunduğu alanlarda yağmur ormanları gelişmiştir. Büyük çoğunluğu, daima yeşil kalabilen yayvan yapraklı ağaçlardan meydana gelen tropik yağmur ormanında ağaçların dalları üzerinde eğrelti, orkide gibi konuk bitkiler, çeşitli sarılıcı ve tırmanıcı bitkiler, ormanın genel görünüşünde büyük rol oynarlar. Ağaç boyları 50 – 60 metreyi bulabilmektedir. Endonezya takım adalarında, Hindistan’da, Kongo Havzası’nda Amazon havzasında, Karayip Denizi sahillerinde ve adalarında yayılış gösterir.

Tropik yağmur ormanları; Mangrov, tropik iğne yapraklı ormanlar ve bambu ormanları olmak üzere üç grupta toplanır.

Tayga ormanları: Taygalar, soğuk nemli iklimlerde dünyanın en geniş iğne yapraklı ormanlık alanlarını oluştururlar. Yayılış sahası, Kuzey Yarımkürenin kışları sert, düzenli kar ve don mevsimleri gösteren yüksek enlemleridir. Yaz, kış yeşil iğne şeklini almış olan yaprakları, kısa gelişim devresinde, sıcaktan en yüksek derecede faydalanmayı mümkün kılar. Asya’dan Kuzey Amerika’nın kuzeyine kadar, 20 paralel genişliğindeki bir şerit halinde yayılış gösterir. Rusya, Kanada, Kuzey Avrupa tayga ormanlarının geniş alan kapladığı alanlardır.

Yazın yeşil yapraklı orman (Yaz ormanı): Kuzey Yarımkürenin belirli derecede serin kışlara sahip olan ve yazlarla kışlar arasında mevsim farkları gösteren enlemlerinde görülür. İnce ve yumuşak olan yaprakların sonbaharda dökülmesi, kışların soğuk geçmesi ve toprağın donmasındandır.

Yaz ormanları bilhassa Orta Avrupa’da, yazları zengin yağışlı alanlarda görülür.

Yazın yeşil yapraklı ormanın ana türlerine örnek olarak; kayın, meşe, akçaağaç, ıhlamur, karaağaç, gürgen, huş, kestane, verilebilir.

Galeri ormanları: Afrika, Güney Amerika ve Asya’nın yağmurca fakir, kurak alanlarında nehirler boyunca, dar veya geniş şeritler halinde oldukça kuvvetli büyüyen ormanlar meydana gelir ki, bunlara galeri ormanları denir.

Bataklık ormanları: Tropik bölgelerin geniş, sürekli su altında kalan, bataklık bölgelerinde rastlanır. Florida’nın bataklık servisi ormanları bu ormanlara örnektir.

B) Çalı Formasyonu

Ömürleri kaç yıl olursa olsun, boyları hiç bir zaman 5 metre yüksekliğe ulaşamayan odunsu bitkiler çap ve boylarına göre çalı veya ağaççık olarak adlandırılmaktadır. Çalılar çok yıllık odunsu bitkiler olup ağaçlardan boyunun kısalığı ve uzamayı temin eden bir orta sürgünün olmayışı ile ayrılır. Çalı formasyonunda makiler, garigler ve psödomakiler yer alır.

Maki: Kızılçam ormanlarının tahribi sonucunda oluşmuş kısa boylu bodur ağaççıklardır. Makilere; Kermez meşesi, yabani zeytin, defne, mersin, koca yemiş, sandal, funda, sakız, zakkum, teşbih, menengiç, ardıç, ılgın, keçiboynuzu örnek verilebilir. Makilerin yaprakları yaz kuraklığına karşı dayanabilmek için balmumu ve reçine ile kaplıdır. Bu bitkinin terleme yoluyla su kaybını önlemek için aldığı bir tedbirdir. Makilerin çıkabileceği üst sınır enlem faktörüne bağlı olarak kutuplara gidildikçe deniz seviyesine yaklaşmaktadır.

Garig: Frigana da denen bir bitki topluluğudur. Akdeniz iklim bölgelerinde maki ve kızılçamların tahrip edildiği sahalarda ve terk edilen tarlalarda oluşurlar. Bunlar genelde diz boyunu geçmeyen bodur çalılıklardır.

Sarigleri oluşturan bitkilerin tohumları rüzgârla kolayca taşınabildiği için kolayca yayılırlar.

Garig kapsamında sayılabilecek bitki topluluklarının başlıcaları; abdest bozan, diken çalısı, nane, funda ve sarı çiçekli yasemindir.

Psodömaki: Ormanların tahrip edildiği yerlerde oluşan yalancı çalı türleridir. Defne, yabani fındık, kestane, ıhlamur, kocayemiş, yabani çilek, ayı üzümü, akçakesme başlıca psodömaki türleridir. Karadenizde dar alanlarda görülür.

C) Ot Formasyonu

İklim şartlarının ağaç yetişmesine imkân vermediği alanlarda belirli mevsimlerde düşen yağışlarla veya tamamı toprağın derinlerine sızmayan suya bağlı olarak yetişen ot cinsinden bitkilerin oluşturduğu topluluktur. Bu formasyonu savanlar, stepler, çayırlar ve tundralar oluşturur.

One comment

  • melike

    ödevime yardımcı olduğunuz için teşekkür ederim. İnşallah hocam çok beğenir. güzel bir paylaşım olmuş

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir