Fatih Sultan Mehmet Dönemi Özet | Fethettiği Yerler  

Fatih Sultan Mehmet dönemi özeti, Fatih Sultan Mehmet dönemi konu anlatımı, Fatih Sultan Mehmet fethettiği yerler nelerdir?

İstanbul’un Alınmasını Zorunlu Kılan Koşullar

  • Bizanslılar, Osmanlılardaki saltanat kavgalarından yararlanmak istiyorlar, bu nedenle de saltanat kavgalarını kışkırtıyorlardı.
  • Bizanslılar, Türkler Anadolu’ya geldiklerinden bu yana düşmanca bir tavır almışlar, Avrupa Hıristiyan toplumlarını kışkırtmışlar, Haçlı Seferlerine neden olmuşlardı.
  • İstanbul, iki Osmanlı toprağı arasına sıkışmış tampon durumda idi. Türklerin Rumeli’de sağlıklı ilerleyebilmeleri için İstanbul’un alınması gerekiyordu.
  • Bizanslılar Anadolu’da bulunan beylikleri, Osmanlılara karşı kışkırtıyorlar bu da Anadolu Türk birliğinin sağlanmasını geciktiriyor ve güçleştiriyordu. Hatta Bizanslılar Anadolu Türk Beylikleri ile gerektiğinde açık ya da gizli işbirliği yapıyorlardı.
  • İstanbul, Osmanlılar için en uygun başkent olabilecek bir yerdi.
  • İstanbul, dünya Ortodokslarının merkezi durumunda idi. Burası alınırsa Ortodoksların din merkezi Türklerin eline geçecek, böylece Avrupa Katoliklerine karşı Ortodoksların koruyuculuğu üstlenilecek, Avrupa Hıristiyan birliği rahatlıkla parçalanıp bölünebilecekti.
  • İstanbul’un alınması ile Karadeniz limanlarında son bulan İpek Yolu’nun denetimi de ister istemez Türklerin eline geçecekti.
  • Peygamberin, İstanbul’un alınması ile ilgili hadisinin gereği yerine getirilecekti.
  • İstanbul’un alınmak istenmesinin en etkili nedeni kentin jeopolitik konumudur.

İstanbul’un Alınması İçin Yapılan Hazırlıklar

  • Güçlü bir haber alma örgütü kurulmuştur.
  • Gelibolu’da dört yüz parçalık güçlü bir donanma hazırlanmıştır.
  • İstanbul Boğazı yoluyla Bizans’a gelebilecek yardımları önlemek için Yıldırım Beyazıt’ın yaptırdığı Anadolu Hisar’ının karşısına Rumeli Hisarı yaptırılmıştır.
  • İstanbul’a yakın Silivri ve Vize kaleleri alınmıştır.
  • Yabancı ülkelere yapılan antlaşmalar yeniden gözden geçirilmiş ve yenilenmiştir.
  • Rumeli’ye, Akıncı Beyi Turhan Bey yönetiminde bir ordu gönderilmiş ve Rumeli’den kuşatma sırasında Bizans’a gelebilecek Haçlı yardımı için önlem alınmıştır.
  • Edirne’de “şahi” adı verilen çok büyük toplar döktürülmüştür.
  • Mancınığı etkisiz kılmak, surların içini atışla etkilemek için “havantopu” icad edilmiştir.

İstanbul’un Fethi (1453)

İstanbul’un kuşatması 6 Nisan 1453’te başlamış, 22 Nisan’ı 23 Nisan’a bağlayan gece gemiler karadan denize indirilmiş, 29 Mayıs 1453’te fetih tamamlanmıştır.

Kuşatma sırasında Ortodokslarla Katolikler arasında derin bir ayrılık vardı. Bu durum İstanbul’un fethini kolaylaştıran bir etken olmuştur.

İstanbul’un Fethinin Sonuçları

Türk Tarihi Açısından Sonuçları

  • Osmanlı Devleti Kuruluş dönemini tamamlayarak Yükselme dönemine girdi.
  • Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğü sağlandı.
  • Osmanlı Devleti İmparatorluk (çok uluslu) haline gelmiştir.
  • Başkent Edirne’den İstanbul’a taşındı.
  • Karadeniz ticaret yolunun denetimi (İpek Yolu) Osmanlıların eline geçmiştir.
  • Osmanlı Devleti’nde, merkezi otorite güçlenmiştir.
  • Osmanlı Devleti’nin İslam dünyasındaki prestiji arttı.
  • Türklerin Avrupa içlerine yapacağı fetihler için alışverişli bir ortam sağlandı.

Dünya Tarihi Açısından Sonuçları

  • Ortaçağ kapanıp Yeniçağ açılmıştır.
  • Büyük topların kale surlarını yıkması ile feodalite yıkılma sürecine girdi. Avrupa’da merkezi krallıklar güçlendi.
  • İstanbul’dan kaçan bilim insanları İtalya’da Rönesans’ın ortaya çıkmasına etkili oldu.
  • İpek Yolu’nun denetiminin Türklerin eline geçmesi, Avrupa’yı yeni yollar bulmaya yöneltmiş, bu da Coğrafi Keşiflere neden olmuştur.
  • 1000 yıllık Bizans imparatorluğu yıkıldı.
  • Ortaçağ’ın iki önemli ticari gücü olan Venedik ve Ceneviz ticari kayba uğradı.
  • Fatih, fetihten sonra İstanbul halkına iyi davrandı. Şehri terk edenlerin geri dönmesine izin verildi. Din ve vicdan hürriyeti tanındı. Fatih yıkılmaya yüz tutan Ortodoks Patrikhanesi’ni Osmanlı Devleti’nin himayesine aldı.

İstanbul’un Alınmasından Sonra İzlenen Politika

  • Fatih Sultan Mehmet İstanbul’un alınmasından bu fethin Avrupa’da yarattığı tepkiyi ortadan kaldırmak için bir dizi önlem almıştır. Amacı, yeni bir Haçlı seferi başlatmak için hainlik yapan Papa’nın çatışmalarını sonuçsuz bırakmaktır.
  • Fatih İstanbul’u alınca Ortodoks Kilisesi’nin haklarına dokunmamış. Kilisenin bağımsızlığını ve statüsünü korumuştur. Böylece hem Katolik Kilisesine karşı bir güç oluşturarak Avrupa Hıristiyan birliğini önlemeye çalışmış hem de yönetimi altındaki Hıristiyanlara hoşgörü ile davrandığını ortaya koymuştur.
  • Galata’daki Cenevizlilerle, Galata halkına din ve ticaret özgürlüğü tanımıştır. Onların mal ve mülklerine dokunmamıştır.
  • İstanbul’un imar ve onarım çalışmalarına hız vermiştir. Şehre bir Türk – Müslüman kimliği kazandırmak istemiştir.
  • İstanbul’un alınmasından sonra Fatih, kentin Türk nüfusunu artırmaya yönelik bir dizi önlemler almıştır.

Fatih Sultan Mehmet Dönemi’nde Alınan Yerler

Fatih’in en büyük ideali, doğuda Fırat’tan, batıda Adriyatik Denizi’ne ve Tuna ovalarına kadar, Karadeniz ve Ege Denizi’ni de içine alan bir imparatorluk kurmak idi. Bu amaçla fetih hareketlerine başlanmıştır.

Rumeli’de Alınan Yerler

  • Sırbistan’ın Fethi (1453-1459): Belgrad hariç bütün Sırbistan alınmıştır. Belgrad kuşatılmış; fakat alınamamıştır.
  • Mora Despotlukları ortadan kaldırılmıştır (1460). Kıyılar ise Venediklilerin elinde kalmıştır.
  • Eflak (1462) ve Boğdan (1476) Osmanlı yönetimine bağlanmıştır.
  • Bosna ve Hersek alınmıştır (1463-1464). Zamanla Bosnalılar Müslüman olmuşlardır.

Venediklilerle Savaş ve Arnavutluk’un Fethi (1479): Osmanlı Venedik ilişkileri Osmanlıların İstanbul’u alması ile bozulmuştur. Çünkü o zaman Akdeniz ve Karadeniz’de deniz ticaretini elinde tutan Venedik ve Cenevizliler ekonomik çıkarlarını yitirmişlerdir. Venediklilerle, karada ve denizde yapılan savaşlar sonucunda Arnavutluk Osmanlı yönetimine girmiştir. 16 yıl süren Osmanlı-Venedik Savaşları sonucunda barış yapılmıştır. Bu barış antlaşması ile Venediklilere ayrıcalık verilmiştir. Osmanlı Devleti’nden ilk ayrıcalık elde eden devlet Venedikliler olmuştur. Yapılan anlaşmaya göre:

  • ” Venedikliler, savaş süresince aldıkları yerleri geri verecekler, ancak Kroya ve İşkodra kaleleri Osmanlılarda kalacaktı.
  • Osmanlılar, Mora, Arnavutluk, Dalmaçya kıyılarında aldıkları yerleri Venediklilere geri vereceklerdi.
  • Venedikliler, İstanbul’da devamlı bir elçi bulunduracak, bu elçi İstanbul’daki Venediklilerin hukuksal işleriyle uğraşacaktı.
  • ” Denizlerde Venedik bayrağı çeken herhangi bir gemi Venedik gemisi sayılacak ve ona dokunulmayacaktı. Ayrıca karada da bir devlet Osmanlı saldırısına uğrar da Venedik bayrağı çekerse Venediklilerin bağlaşığı sayılacağından ona da dokunulmayacaktı.
  • Verilen ayrıcalıklar tek taraflı olup bunun karşılığında Venedik, Osmanlı Devleti’ne yıllık vergi ödeyecekti.

NOT:

Fatih’in Venediklilere ayrıcalık vermesinin nedeni; Avrupa Hıristiyan birliğini parçalamak ve önemini kaybeden Akdeniz ticaretini yeniden canlandırmaktır.

Anadolu’da Alınan Yerler

  • Amasra 1459 yılında Cenevizlilerden alınmıştır.
  • Candaroğulları Beyliği’nden 1460 yılında Sinop alınmıştır.
  • Dördüncü Haçlı Seferi sonucunda Trabzon’da kurulan Trabzon Rum Pontus İmparatorluğu’na 1461 yılında son verilmiştir.
  • Trabzon Rum İmparatorluğu’na son verilmesi Osmanlı-Akkoyunlu ilişkilerinin bozulmasına neden olmuştur. Karaman ve Konya alınmıştır (1466). Karamanoğlu Beyliği’nin küçük bir kısmı ise Niğde ve Larende taraflarında yaşamaya devam etmiştir.
  • Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’la 1473 yılında yapılan Otlukbeli Savaşı kazanılmıştır. Bu savaş sonunda Akkoyunlular zayıflamış ve bir süre sonra Safeviler tarafından yıkılmıştır.

Denizlerde Alınan Yerler

  • 1456-1470 yılları arasında İmroz, Taşoz, Bozcaada, Semadrek, Limni, Midilli, Eğriboz gibi Ege Adaları alınmıştır.
  • 1475 yılında Kırım Hanlığı Osmanlılara bağlanmış ve Kefe, Mengüç gibi Cenevizlilere ait ticaret kolonileri alınmıştır. Böylece İpek Yolu ve Karadeniz ticaretinin denetimi Osmanlıların eline geçmiştir.
  • 1479 yılında Kefalonya, Zanta ve Ayamavra adaları alınmıştır.
  • 1480 yılında Rodos Adası’na sefer yapılmış, ancak Rodos alınamamıştır.
  • 1480 yılında İtalya’da bulunan Otranto’ya sefer düzenlenmiş ve Otranto alınmıştır; ancak Fatih’in ölümü üzerine bir yıl sonra kaybedilmiştir.

Fatih Devrinin Osmanlı Tarihindeki Yeri ve Önemi

  • Fatih, yaptığı yasa ile Osmanlı Devleti’nde egemenliği tek elde toplamıştır. Bu yasa, Fatih Kanunnamesi ya da Kanun-i Kadim’ dir. Bu yasa ile şehzadelere sancağa çıkma zorunluluğu getirilmiş, başa geçen padişaha da kardeşlerini öldürme yetkisi verilmiştir. Bu yetki ile merkezi otorite güçlenmiştir.
  • Osmanlı Devleti’nin büyük bir imparatorluk olması için tüm düzenlemeleri yapmıştır.
  • İtalya’daki Rönesans hareketlerini izlemiş, oradan getirttiği ressamlara resmini yaptırmıştır.
  • Fatih, Sahn-ı Seman Medresesi’ni yaptırmış, eğitim ve öğretime önem vermiştir.
  • Havan topu icad edilmiştir.
  • Bilginlere önem vermiş, Molla Hüsrev, Molla Gürani, Akşemsettin, Ali Kuşçu gibi bilginleri korumuş, onlardan ders almış, onlara medreselerde ders verdirmiştir.
  • Topkapı Sarayı, Çinili Köşk, Fatih Külliyesi, Eyüp Sultan Camisi bu dönemde yapılmıştır.
  • Divana başkanlık etme görevi, Sadrazama bırakılmıştır.
  • Avni rumuzu ile şiirler yazmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir